અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ Donald Trump દ્વારા ઈરાન સાથે 2 અઠવાડિયાના સીઝફાયર (યુદ્ધવિરામ)ની જાહેરાત કર્યા બાદ વૈશ્વિક બજારમાં તાત્કાલિક મોટી અસર જોવા મળી છે. ખાસ કરીને આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં ભારે ઘટાડો નોંધાયો છે, જેના કારણે અનેક દેશોને આર્થિક રીતે રાહત મળી શકે તેવી શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
આ સીઝફાયર જાહેરાત એ સમયે આવી છે જ્યારે Iran અને United States વચ્ચે તણાવ ખૂબ જ વધ્યો હતો. મધ્યપૂર્વમાં વધતા સંઘર્ષને કારણે વિશ્વભરમાં તેલ પુરવઠા પર જોખમ ઉભું થયું હતું. ખાસ કરીને Strait of Hormuz બંધ થવાની ભીતિથી બજારમાં ભયનું વાતાવરણ ફેલાયું હતું. આ જળસંધિ વિશ્વના લગભગ 20 ટકા તેલ પરિવહન માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માર્ગ માનવામાં આવે છે.
ટ્રમ્પે પોતાના નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે જો ઈરાન આ માર્ગને ફરીથી ખોલશે અને પરિસ્થિતિને સામાન્ય બનાવશે તો અમેરિકાની તરફથી સૈન્ય કાર્યવાહી રોકી રાખવામાં આવશે. આ નિવેદન બાદ બજારમાં રોકાણકારોનો વિશ્વાસ વધ્યો અને તેલ પુરવઠા સામાન્ય બનવાની આશા જાગી.
સીઝફાયર જાહેર થતાં જ બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવમાં લગભગ 13% થી 15% સુધીનો ઘટાડો નોંધાયો હતો અને તે લગભગ 93 થી 95 ડોલર પ્રતિ બેરલ સુધી આવી ગયો. સાથે જ અમેરિકન WTI ક્રૂડમાં પણ 14% જેટલો ઘટાડો જોવા મળ્યો. થોડા દિવસ પહેલા સુધી તેલના ભાવ 105 થી 109 ડોલર સુધી પહોંચી ગયા હતા, જેના કારણે વૈશ્વિક સ્તરે ઈંધણના ભાવમાં વધારો થયો હતો.
તેલના ભાવમાં ઘટાડાની સીધી અસર વૈશ્વિક શેરબજારોમાં પણ જોવા મળી છે. એશિયન બજારોમાં તેજી નોંધાઈ છે જ્યારે અમેરિકન સ્ટોક ફ્યુચર્સમાં પણ ઉછાળો આવ્યો છે. ગોલ્ડ અને બોન્ડ જેવા સુરક્ષિત રોકાણ વિકલ્પોમાં થોડી નબળાઈ જોવા મળી છે, જે દર્શાવે છે કે રોકાણકારો હવે જોખમ લેવા માટે તૈયાર થઈ રહ્યા છે.
વિશેષજ્ઞોનું માનવું છે કે આ સીઝફાયર માત્ર તાત્કાલિક છે અને સ્થિતિ હજુ પણ અસ્થિર છે. જો મધ્યપૂર્વમાં ફરી તણાવ વધશે તો તેલના ભાવમાં ફરી ઉછાળો આવી શકે છે. આથી, લાંબા ગાળાની સ્થિરતા માટે બંને દેશો વચ્ચે સ્થાયી શાંતિ કરાર જરૂરી બનશે. કુલ મળીને, ટ્રમ્પના આ નિર્ણયથી વિશ્વ બજારમાં તાત્કાલિક રાહત મળી છે, પરંતુ આવનારા દિવસોમાં પરિસ્થિતિ કઈ દિશામાં વળે છે તે પર સૌની નજર રહેશે.
