હૂથીઓની ધમકીથી એશિયા-યુરોપ વેપાર જોખમમાં
ઈરાન પર અમેરિકા અને ઇઝરાયલના હુમલાઓ પછી મધ્યપૂર્વમાં તણાવ સતત વધી રહ્યો છે. આ દરમિયાન યેમનમાં કાર્યરત હૂથી બળવાખોરોએ નવી ચેતવણી આપતા કહ્યું છે કે તેમના “આંગળા ટ્રિગર પર છે” અને જરૂર પડ્યે તેઓ યુદ્ધમાં જોડાઈ શકે છે. જો એવું બને તો વૈશ્વિક વેપાર માટે અત્યંત મહત્વનો સમુદ્રી માર્ગ Bab el‑Mandeb Strait બંધ થઈ શકે, હાલમાં પહેલેથી જ Strait of Hormuz પર તણાવ છે, જ્યાંથી વિશ્વના મોટા ભાગના તેલની હેરફેર થાય છે. આવી સ્થિતિમાં જો બેબ-અલ-મંદેબ પણ અવરોધિત થાય તો વૈશ્વિક વેપાર અને ઊર્જા બજારો પર ભારે અસર પડી શકે છે.
હૂથીઓ શું ચેતવણી આપી રહ્યા છે? : યેમનમાં કાર્યરત હૂથી સંગઠન લાંબા સમયથી ઈરાનના નજીકના સાથી તરીકે ઓળખાય છે. તેમના નેતા Abdul Malik al‑Houthiએ કહ્યું છે કે જો ઈરાન સામે હુમલા વધશે અથવા અન્ય દેશો યુદ્ધમાં જોડાશે તો તેઓ પણ સમુદ્રી માર્ગોને નિશાન બનાવી શકે છે. આ માર્ગ Red Seaને Gulf of Aden સાથે જોડે છે અને અહીંથી જ જહાજો Suez Canal તરફ જઈને યુરોપ પહોંચે છે. એટલે કે એશિયા-યુરોપ વેપાર માટે આ માર્ગ ખૂબ જ મહત્વનો છે.
કેમ એટલો મહત્વનો છે આ માર્ગ? : બેબ-અલ-મંદેબ વિશ્વના સૌથી મહત્વના સમુદ્રી chokepoints માંથી એક છે. તેની પહોળાઈ સૌથી સંકુચિત જગ્યાએ માત્ર લગભગ 29 કિમી છે. અંદાજે 12% વૈશ્વિક વેપાર અને લગભગ 10% સમુદ્રી તેલની હેરફેર આ માર્ગ પરથી થાય છે.જો આ માર્ગ બંધ થાય તો જહાજોને આફ્રિકાના દક્ષિણ છેડે આવેલા Cape of Good Hope તરફથી લાંબો માર્ગ અપનાવવો પડશે. પરિણામે એશિયા-યુરોપ મુસાફરીમાં 10 થી 15 દિવસ વધારાનો સમય લાગી શકે છે.
પહેલાથી હુમલાઓનો ઈતિહાસ : 2023 દરમિયાન Gaza War , 2023 દરમિયાન હૂથીઓએ રેડ સી વિસ્તારમાં 100થી વધુ વેપારી જહાજો પર ડ્રોન અને મિસાઇલ હુમલા કર્યા હતા. આ હુમલાઓને કારણે ઘણી શિપિંગ કંપનીઓએ જહાજોને આફ્રિકા ફરાવીને મોકલવાનું શરૂ કર્યું હતું.
વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર અસર : વિશેષજ્ઞો મુજબ જો Bab el‑Mandeb Strait અને Strait of Hormuz બંને માર્ગો એકસાથે અવરોધિત થાય તો વિશ્વ અર્થતંત્રને ભારે ઝટકો લાગી શકે છે. તેલના ભાવ ઝડપથી વધી શકે છે અને વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇનમાં મોટા વિલંબ થઈ શકે છે.
ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, ખાદ્યપદાર્થો, મશીનરી અને અન્ય ગ્રાહક સામાનની સપ્લાય પર પણ અસર પડી શકે છે. હાલમાં જહાજ કંપનીઓએ સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને કેટલીક મુસાફરીઓ રોકી પણ દીધી છે. મધ્યપૂર્વમાં વધતા તણાવ વચ્ચે હવે દુનિયાની નજર એ વાત પર છે કે શું હૂથીઓ ખરેખર યુદ્ધમાં કૂદશે કે નહીં. જો એવું થાય તો વૈશ્વિક વેપાર માટે આ સૌથી મોટું સંકટ સાબિત થઈ શકે છે.
