ઈરાનના ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) નેવીએ દાવો કર્યો છે કે તેની બેલિસ્ટિક મિસાઇલો અને ડ્રોને અમેરિકાના રાક્ષસી વિમાનવાહક જહાજ યુએસએસ અબ્રાહમ લિંકન પર સચોટ હુમલો કર્યો હતો. આ હુમલો ઈરાનની દરિયાઈ સરહદથી લગભગ ૩૪૦ કિલોમીટર દૂર ઓમાનના સમુદ્રમાં થયો હતો. ઈરાની મીડિયાએ અહેવાલ આપ્યો છે કે હુમલા પછી અમેરિકન જહાજ અને તેનું સ્ટ્રાઈક ગ્રુપ તે વિસ્તાર છોડીને ભાગી ગયાં હતાં.
IRGC એ દાવો કર્યો હતો કે જહાજ હવે કાર્યરત નથી. ઈરાને તેને તેની લશ્કરી શક્તિના પ્રદર્શન તરીકે વર્ણવ્યું હતું. અમેરિકન અધિકારીઓએ કહ્યું કે ઈરાનના દાવાઓ ખોટા છે. યુએસ સેન્ટ્રલ કમાન્ડ (સેન્ટકોમ) એ X પર પોસ્ટ કર્યું હતું કે અબ્રાહમ લિંકન કેરિયર સ્ટ્રાઈક ગ્રુપ ઓપરેશન એપિક ફ્યુરીના ભાગ રૂપે સમુદ્રમાંથી શક્તિનો પોતાનો પ્રોજેક્ટ ચાલુ રાખે છે. સેન્ટકોમે અબ્રાહમ લિંકન જહાજનો ફોટો શેર કર્યો હતો અને કહ્યું હતું કે તે સંપૂર્ણપણે કાર્યરત છે અને સામાન્ય કામગીરી કરી રહ્યું છે.
અમેરિકાનું અબ્રાહમ લિંકન જહાજ પાણીમાં તરતા વિરાટ લશ્કરી અડ્ડા સમાન છે. તેનું વજન આશરે એક લાખ મેટ્રિક ટન છે અને તેને બનાવવા પાછળ ૬ અબજ ડોલરનો ખર્ચો કરવામાં આવ્યો છે. જો ઈરાનનું લશ્કર ખરેખર અબ્રાહમ લિંકનને ફૂંકી મારવામાં સફળ થાય તો અમેરિકાનું નાક કપાઈ જાય અને ઈરાનને યુદ્ધમાં જબરદસ્ત સફળતા મળે તેમ છે. લશ્કરી વ્યૂહરચનાકારો માને છે કે અબ્રાહમ લિંકનને ખતમ કરવાથી ઈરાનને સૈદ્ધાંતિક રીતે ગલ્ફ ક્ષેત્રમાં પશ્ચિમી પ્રભુત્વને નિયંત્રિત કરવામાં સફળતા મળી શકે તેમ છે.
૯૦ જેટલાં લડાયક વિમાનો અને હેલિકોપ્ટર ધરાવતું આ યુદ્ધ જહાજ એક પ્રચંડ હરતાંફરતાં મિલિટરી બેઝ તરીકે સેવા આપે છે. યુદ્ધના પ્રારંભમાં અમેરિકાએ તહેરાન ઉપર હવાઈ હુમલો કરીને આયાતોલ્લાહ ખામેનીની હત્યા કરી તે હુમલો પણ અબ્રાહમ લિંકન પરથી ઉડાન ભરનારાં વિમાનો દ્વારા જ કરવામાં આવ્યો હતો. આ જહાજ પર હુમલો કરવાથી અમેરિકા મધ્ય પૂર્વમાં મહત્ત્વપૂર્ણ આક્રમણ ક્ષમતાઓથી વંચિત થઈ શકે છે.લગભગ ૫,૬૦૦ ખલાસીઓના કાફલા સાથે કાર્યરત આ વિમાનવાહક જહાજ સમુદ્રમાં ગીચ વસ્તીવાળા શહેર તરીકે કાર્ય કરે છે.
આ જહાજ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ નજીક પેટ્રોલિંગ કરે છે, જે વૈશ્વિક તેલના લગભગ ૨૦ ટકાનું સંચાલન કરે છે. આટલા મોટા યુદ્ધ જહાજને ખતમ કરવાથી IRGCને આંતરરાષ્ટ્રીય ઊર્જા બજારો અને શિપિંગ માર્ગો પર અભૂતપૂર્વ નિયંત્રણ મળી શકે છે. પરમાણુ સંચાલિત વિમાનવાહક જહાજને ડૂબાડવું અત્યંત મુશ્કેલ છે, પરંતુ માત્ર ધમકી જ વ્યૂહાત્મક ગોઠવણો કરવાની ફરજ પાડે છે. વિશ્લેષકો સૂચવે છે કે અબ્રાહમ લિંકનને સફળતાપૂર્વક નિશાન બનાવવાથી આધુનિક નૌકાદળ યુદ્ધ અને પ્રાદેશિક સુરક્ષામાં ઐતિહાસિક પરિવર્તન આવશે.
USS અબ્રાહમ લિંકનનો હલ નંબર CVN-૭૨ છે. હલ નંબર એ એક અનન્ય ઓળખ કોડ છે, જે જહાજના પ્રકાર અને તેની અનન્ય ઓળખ દર્શાવે છે. USS અબ્રાહમ લિંકને નવેમ્બર ૧૯૮૯ માં અમેરિકન નેવીમાં તેની સેવા શરૂ કરી હતી. તે પરમાણુ સંચાલિત વિમાનવાહક જહાજોની શ્રેણીમાં પાંચમું જહાજ છે. તે નિમિત્ઝ-ક્લાસ એરક્રાફ્ટ કેરિયર છે. અબ્રાહમ લિંકન આશરે ૩૩૩ મીટર લાંબું વિશ્વના સૌથી મોટાં યુદ્ધજહાજોમાંનું એક છે.
તે બે વેસ્ટિંગહાઉસ A4W પરમાણુ રિએક્ટર દ્વારા સંચાલિત છે, જે ચાર સ્ટીમ ટર્બાઇન ચલાવે છે અને આશરે ૨,૬૦,૦૦૦ હોર્સપાવર ઊર્જા ઉત્પન્ન કરે છે. આ રિએક્ટર ૨૦ વર્ષથી વધુ સમય સુધી રિફ્યુઅલિંગ વિના કાર્ય કરી શકે છે, જે એરક્રાફ્ટ કેરિયરને વાસ્તવિક રીતે અમર્યાદિત આયુષ્ય આપે છે. તેને ફક્ત તેના સૈનિકોની અને ફાઇટર જેટ માટે પુરવઠો અને જોગવાઈઓની ડિલિવરીની જરૂર પડે છે.
અમેરિકાએ ઈરાન વિરુદ્ધના હવાઈ હુમલામાં ભાગ લેવા માટે બે વિમાનવાહક યુદ્ધ જહાજો તૈનાત કર્યાં છે. યુએસએસ અબ્રાહમ લિંકન કેરિયર સ્ટ્રાઈક ગ્રુપ ૩ નું મુખ્ય જહાજ છે. આ નૌકાદળ જૂથમાં સામાન્ય રીતે ગાઈડેડ-મિસાઈલ ક્રુઝર, ડિસ્ટ્રોયર અને સબમરીન હોય છે. તેમની સંયુક્ત તાકાત કોઈ નાના રાષ્ટ્રની લશ્કરી શક્તિ જેટલી હોય છે. આ જહાજ ૯૦ જેટલાં વિવિધ પ્રકારનાં વિમાનો લઈ જઈ શકે છે, જેમાં ફાઇટર જેટ, પ્રારંભિક ચેતવણી વિમાન, ઇલેક્ટ્રોનિક યુદ્ધ વિમાન અને હેલિકોપ્ટરનો સમાવેશ થાય છે.
આ અમેરિકન એરક્રાફ્ટ કેરિયરનો મધ્ય પૂર્વ સાથે લાંબો અને વિવાદાસ્પદ સંબંધ રહ્યો છે. ૨૦૦૧ થી તેણે ઓપરેશન એન્ડ્યુરિંગ ફ્રીડમને ટેકો આપ્યો હતો. ૨૦૦૩ માં આ જહાજ અમેરિકાના લશ્કરી ઇતિહાસમાં સૌથી વધુ ચર્ચિત ક્ષણોમાંની એકનું સાક્ષી બન્યું હતું. તત્કાલીન રાષ્ટ્રપતિ જ્યોર્જ ડબલ્યુ. બુશ તેના ડેક પર ઊતર્યા હતા અને તેમણે ‘‘મિશન પૂર્ણ થયું’’ લખેલાં બેનર નીચે ઊભા રહીને ઇરાકમાં મોટી લડાઇ કામગીરીનો અંત જાહેર કર્યો હતો. જો કે, અમેરિકાનું ઇરાક સાથેનું યુદ્ધ પછી ઘણાં વર્ષો સુધી ચાલુ રહ્યું હતું.
યુએસએસ અબ્રાહમ લિંકનનું બાંધકામ ૩ નવેમ્બર, ૧૯૮૪ ના રોજ ન્યુપોર્ટ ખાતે શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું. ચાર વર્ષથી ઓછા સમય પછી જહાજનું નામકરણ કરવામાં આવ્યું હતું અને તેને ૧૧ નવેમ્બર, ૧૯૮૯ ના રોજ નોર્ફોક ખાતે કાર્યરત કરવામાં આવ્યું હતું. સ્વીકૃતિ પરીક્ષણો પછી અબ્રાહમ લિંકન જહાજ સપ્ટેમ્બર ૧૯૯૦ માં નોર્ફોકથી રવાના થયું હતું અને દક્ષિણ અમેરિકાની આસપાસ ફર્યું હતું અને પછી કેલિફોર્નિયાના અલામેડા પહોંચ્યું હતું.
મે ૧૯૯૧ માં લિંકનની ગોઠવણ ઇરાક દ્વારા કુવૈત પરના આક્રમણના પ્રતિભાવમાં હતી, પરંતુ ફિલિપાઇન્સના પ્રજાસત્તાકના લુઝોન ટાપુ પર માઉન્ટ પિનાટુબો જ્વાળામુખી ફાટી નીકળ્યા પછી લોકોને ખાલી કરાવવાની કામગીરીને ટેકો આપવા માટે તેને ફિલિપાઇન્સ તરફ વાળવામાં આવ્યું હતું. ઓપરેશન ફાયરી વિજિલ સક્રિય ફરજ બજાવતા લશ્કરી કર્મચારીઓ અને પરિવારના સભ્યોનું શાંતિ સમયનું સૌથી મોટું સ્થળાંતર બન્યું હતું.
અબ્રાહમ લિંકને ત્રણ મહિના માટે ઓપરેશન ડેઝર્ટ સ્ટોર્મમાં કુવૈત અને ઇરાક પર હવાઈ હુમલા માટે હવાઈ પેટ્રોલિંગ, જાસૂસી અને સહાય પૂરી પાડી હતી. જૂન ૧૯૯૩માં અબ્રાહમ લિંકનને ઓપરેશન સધર્ન વોચના સમર્થનમાં અરબી ગલ્ફમાં તૈનાત કરવામાં આવ્યું હતું, જે દક્ષિણ ઇરાક પર નો ફ્લાય ઝોન ના યુનો દ્વારા મંજૂર કરાયેલા અમલીકરણ માટે હતું. ઓક્ટોબર ૧૯૯૩માં અબ્રાહમ લિંકનને યુનોની માનવતાવાદી કામગીરીમાં મદદ કરવા માટે સોમાલિયાના દરિયાકાંઠે જવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો હતો.
એપ્રિલ ૧૯૯૫માં અબ્રાહમ લિંકન ઓપરેશન સધર્ન વોચ અને વિજિલન્ટ સેન્ટીનેલને ટેકો આપવા માટે ફરીથી અરબી ખાડીમાં તૈનાત થયું હતું. જૂન ૧૯૯૮ માં અબ્રાહમ લિંકને ઓપરેશન સધર્ન વોચના સમર્થનમાં તેની ચોથી જમાવટ શરૂ કરી હતી. ઓગસ્ટ ૨૦૦૦ માં આ જહાજ અરબી ખાડીમાં તેની પાંચમી જમાવટ પર કેરિયર એર વિંગ ૧૪ સાથે રવાના થયું હતું. અબ્રાહમ લિંકને ઓપરેશન સધર્ન વોચના સમર્થનમાં સ્ટેશન પર ૧૦૦ થી વધુ દિવસ વિતાવ્યા હતા.
જુલાઈ ૨૦૦૨ માં અબ્રાહમ લિંકનને ૧૧ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૦૧ ની આતંકવાદી ઘટનાઓ પછી અજાણ્યા વિશ્વમાં પણ પરિચિત પાણીમાં તૈનાત કરવામાં આવ્યું હતું. અબ્રાહમ લિંકને ઓપરેશન્સ એન્ડ્યુરિંગ ફ્રીડમ અને સધર્ન વોચના સમર્થનમાં અરબી ગલ્ફમાં ફરજો સંભાળી હતી. ત્યાર બાદ ઓપરેશન સધર્ન વોચ અને ઇરાકી ફ્રીડમને વધુ ટેકો આપવા માટે જહાજની તૈનાતી લંબાવવામાં આવી હતી, કારણ કે અમેરિકાનાં દળોએ ઇરાક પર કબજો કર્યો હતો. આ મેરેથોન તૈનાતી મે ૨૦૦૩ માં તત્કાલીન રાષ્ટ્રપતિ જ્યોર્જ ડબલ્યુ. બુશની ઐતિહાસિક મુલાકાત સાથે સમાપ્ત થઈ, જેમાં જહાજને તેની મિશન સિદ્ધિ માટે અભિનંદન આપવામાં આવ્યા હતા.
– આ લેખમાં પ્રગટ થયેલાં વિચારો લેખકનાં પોતાના છે.
