ઈરાની પોર્ટ પર અમેરિકાની નાકાબંધીનો નિર્ણય, ટ્રમ્પના પગલાંથી વૈશ્વિક તેલના ભાવમાં આગ
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે પાકિસ્તાનની રાજધાની ઇસ્લામાબાદમાં થયેલી મહત્વપૂર્ણ શાંતિ અને સીઝફાયર સંબંધિત ચર્ચા નિષ્ફળ જતા મધ્યપૂર્વમાં ફરી તણાવ વધી ગયો છે. વાતચીત નિષ્ફળ રહેતાં અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ Donald Trump એ ઈરાન સામે કડક પગલું લેતા ઈરાની પોર્ટ અને હોર્મુઝની સામુદ્રધુની આસપાસ નૌકાદળ દ્વારા નાકાબંધી કરવાની જાહેરાત કરી છે. આ નિર્ણય બાદ વૈશ્વિક બજારમાં કાચા તેલના ભાવમાં જોરદાર ઉછાળો નોંધાયો છે.
માહિતી અનુસાર અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે લગભગ 21 કલાક ચાલેલી ઉચ્ચસ્તરીય ચર્ચાઓ મુખ્યત્વે ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ અને સુરક્ષા મુદ્દાઓ પર મતભેદને કારણે નિષ્ફળ રહી. અમેરિકાએ ઈરાનને યુરેનિયમ સમૃદ્ધિકરણ બંધ કરવાની તથા પરમાણુ હથિયારોથી દૂર રહેવાની સ્પષ્ટ ખાતરી માંગેલી હતી, જ્યારે ઈરાને આ માંગણીઓને અસ્વીકાર કરી દીધી હતી.
ચર્ચા નિષ્ફળ જતા ટ્રમ્પ પ્રશાસને તરત જ ઈરાની પોર્ટ તરફ જતાં જહાજો પર નૌકાદળ દ્વારા નાકાબંધી લાદવાની જાહેરાત કરી. અમેરિકી સેન્ટ્રલ કમાન્ડના જણાવ્યા મુજબ આ પગલાથી ઈરાનના બંદરો તરફ જતાં જહાજોના માર્ગ પર અસર પડશે અને વિસ્તારમાં સૈન્ય તણાવ વધુ વધી શકે છે.
હોર્મુઝની સામુદ્રધુની પર વધ્યો તણાવ : હોર્મુઝની સામુદ્રધુની વૈશ્વિક તેલ સપ્લાય માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માર્ગ માનવામાં આવે છે. વિશ્વના લગભગ 20 ટકા જેટલા તેલ અને LNGનો પરિવહન આ માર્ગથી થાય છે. આ વિસ્તારમાં નાકાબંધીની જાહેરાત થતાં જ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેલના ભાવમાં ભારે ઉછાળો આવ્યો છે. અહેવાલો અનુસાર બ્રેન્ટ ક્રૂડ તેલનો ભાવ 100 ડોલર પ્રતિ બેરલથી વધુ થઈ ગયો છે, જ્યારે WTI પણ 104 ડોલર પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચ્યો છે. વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે હોર્મુઝ વિસ્તારમાં જહાજોની અવરજવર ઘટી જવાથી વૈશ્વિક ઊર્જા પુરવઠા પર અસર પડી શકે છે.
ટ્રમ્પના નિર્ણયથી વૈશ્વિક બજારમાં ચિંતા : અમેરિકાના આ નિર્ણય બાદ વૈશ્વિક શેરબજારમાં પણ દબાણ જોવા મળ્યું છે. વિશ્લેષકોના જણાવ્યા અનુસાર નાકાબંધીની જાહેરાતથી ઊર્જા સંકટ ઊભું થવાની શક્યતા વધી છે અને જો પરિસ્થિતિ વધુ બગડે તો મધ્યપૂર્વમાં મોટો સંઘર્ષ સર્જાઈ શકે છે. આ સમગ્ર ઘટનાક્રમથી સ્પષ્ટ થાય છે કે પાકિસ્તાનમાં નિષ્ફળ રહેલી ચર્ચાઓ પછી અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચેનો તણાવ વધુ ઊંચા સ્તરે પહોંચી ગયો છે, જેના સીધા પ્રભાવ રૂપે વૈશ્વિક તેલના ભાવમાં વધારો અને ઊર્જા બજારમાં અનિશ્ચિતતા વધી રહી છે.
