શુક્રવારે સુપ્રીમ કોર્ટે મહિલા કર્મચારીઓ અને વિદ્યાર્થીઓ માટે રાષ્ટ્રવ્યાપી માસિકધર્મ સમયે રજા નીતિની માંગ કરતી જાહેર હિતની અરજી (PIL) પર સુનાવણી કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. અરજી ફગાવી દેતા કોર્ટે અવલોકન કર્યું કે આવી નીતિ અજાણતામાં લિંગ રૂઢિવાદને મજબૂત બનાવી શકે છે અને મહિલાઓ માટે રોજગારની તકો ઘટાડી શકે છે. કોર્ટે ઉમેર્યું કે નોકરીદાતાઓ મહિલાઓને નોકરી પર રાખવામાં અનિચ્છા અનુભવી શકે છે.
સુપ્રીમ કોર્ટનો તર્ક?
મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત અને ન્યાયાધીશ જોયમલ્યા બાગચીની બનેલી બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે આવી માંગણીઓ અજાણતામાં મહિલાઓ વિશે રૂઢિપ્રયોગાત્મક ધારણાઓને મજબૂત બનાવી શકે છે. કોર્ટે ટિપ્પણી કરી હતી કે માસિક સ્રાવને નબળાઈ અથવા હીનતાના સંકેત તરીકે દર્શાવવો અયોગ્ય છે.
જો કે કોર્ટે એ પણ નોંધ્યું હતું કે સંબંધિત સક્ષમ અધિકારીઓ આ વિષય પર અરજદાર દ્વારા રજૂ કરાયેલ રજૂઆત પર વિચાર કરી શકે છે અને તમામ હિસ્સેદારો સાથે પરામર્શ કર્યા પછી નીતિ બનાવવાની શક્યતા ચકાસી શકે છે. શૈલેન્દ્ર મણિ ત્રિપાઠી દ્વારા અરજી દાખલ કરવામાં આવી હતી, જેમાં વિદ્યાર્થીનીઓ અને કામ કરતી મહિલાઓ બંને માટે માસિક રજા પર રાષ્ટ્રીય નીતિ ઘડવાની માંગ કરવામાં આવી હતી.
સુનાવણી દરમિયાન માસિક સ્રાવ રજા અંગે કેરળનું ઉદાહરણ આપતા અરજદાર વતી હાજર રહેલા વરિષ્ઠ વકીલ એમ.આર. શમશાદે ધ્યાન દોર્યું કે કેટલાક રાજ્યો અને સંસ્થાઓએ આ દિશામાં પહેલાથી જ પગલાં લીધાં છે. કેરળનું ઉદાહરણ આપતા તેમણે નોંધ્યું કે ત્યાંની શાળાઓમાં કેટલીક છૂટછાટો આપવામાં આવી છે અને ઘણી ખાનગી કંપનીઓ પણ સ્વેચ્છાએ તેમના કર્મચારીઓને આ રજા આપી રહી છે.
આનો જવાબ આપતા મુખ્ય ન્યાયાધીશે ટિપ્પણી કરી કે જ્યારે આવી સુવિધાઓ સ્વેચ્છાએ આપવામાં આવે ત્યારે ફાયદાકારક હોય છે પરંતુ કાયદા દ્વારા તેને ફરજિયાત બનાવવાથી પ્રતિકૂળ સામાજિક અને વ્યાવસાયિક પરિણામો આવી શકે છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે આનાથી એવી ધારણા ફેલાઈ શકે છે કે મહિલાઓને વધારાની રજાની જરૂર છે જે બદલામાં, તેમની રોજગાર સંભાવનાઓને નકારાત્મક અસર કરી શકે છે.
કોર્ટે વધુમાં અવલોકન કર્યું કે અરજદારે આ બાબતે સંબંધિત અધિકારીઓને પહેલેથી જ રજૂઆત રજૂ કરી દીધી હોવાથી કોર્ટ પાસેથી વારંવાર આદેશો લેવાની જરૂર નથી. આ સાથે અરજીનો નિકાલ કરતી વખતે સુપ્રીમ કોર્ટે સંબંધિત અધિકારીઓને રજૂઆત પર યોગ્ય નિર્ણય લેવાનો નિર્દેશ આપ્યો.
