ગુજરાત હાઈકોર્ટે મંગળવારે (13 જાન્યુઆરી) AAP વડા અને દિલ્હીના ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રી અરવિંદ કેજરીવાલ દ્વારા ગુજરાત યુનિવર્સિટી દ્વારા વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની શિક્ષણ ડિગ્રી પર કથિત ટિપ્પણી બદલ દાખલ કરાયેલા ફોજદારી માનહાનિના કેસમાં AAP નેતા સંજય સિંહ સામે અલગથી કેસ ચલાવવાની માંગ કરતી અરજી ફગાવી દીધી હતી.
કેજરીવાલે 15 ડિસેમ્બર, 2025 ના રોજ અમદાવાદ સિટી સેશન્સ કોર્ટના એડિશનલ પ્રિન્સિપાલ જજ મનીષ પ્રદ્યુમન પુરોહિત દ્વારા આપવામાં આવેલા આદેશને પડકાર્યો હતો, જેણે આરોપીઓ સામે ટ્રાયલ અલગ કરવાની તેમની અરજીને નકારી કાઢતા મેજિસ્ટ્રેટ કોર્ટના 23 સપ્ટેમ્બર, 2023 ના આદેશને રદ કરવા માટેની તેમની સુધારણા અરજીને ફગાવી દીધી હતી.
સંદર્ભ માટે કેજરીવાલે મેજિસ્ટ્રેટ કોર્ટ સમક્ષ અરજદારના કેસને આરોપી નંબર 2 – AAP નેતા સંજય સિંહના કેસથી અલગ કરવા માટે અરજી કરવાનું પસંદ કર્યું હતું કારણ કે બે ઘટનાઓને એક જ ફરિયાદમાં ભેળવીને તેનો એકસાથે પ્રયાસ કરવો ન્યાયના હિતમાં નહીં હોય.
સેશન્સ કોર્ટ સમક્ષ કેજરીવાલે દલીલ કરી હતી કે બંને આરોપીઓ પર એકસાથે કેસ ચલાવી શકાય નહીં. એવી દલીલ કરવામાં આવી હતી કે મેજિસ્ટ્રેટ કોર્ટ દ્વારા અરજીનો અસ્વીકાર ગેરકાયદેસર હતો કારણ કે બંને આરોપીઓ સામેના વ્યવહારો અને આરોપો અલગ અને અલગ છે.
એવી દલીલ કરવામાં આવી હતી કે ઘટનાની તારીખો પણ અલગ છે અને આરોપીઓ દ્વારા અપલોડ કરાયેલા પ્રશ્નમાંના વીડિયો પણ અલગ છે. એવી રજૂઆત કરવામાં આવી હતી કે બંને આરોપીઓના ટ્વિટર હેન્ડલ પણ અલગ છે. તેથી એક અરજદાર સામેના પુરાવા બીજા અરજદાર સામે વાંચી શકાતા નથી અને તેથી સંયુક્ત ટ્રાયલ જરૂરી નથી.
સેશન્સ કોર્ટે અવલોકન કર્યું હતું કે કેજરીવાલ અને સિંહે અનુક્રમે પહેલી એપ્રિલ 2023 અને બીજી એપ્રિલ 2023ના રોજ એક પ્રેસ કોન્ફરન્સ કરી હતી જેમાં તેમણે ગુજરાત યુનિવર્સિટીની છબી અને પ્રતિષ્ઠાને સીધી રીતે કલંકિત કરતી બદનક્ષીભરી ભાષાનો ઉપયોગ કર્યો હતો અને તે જ ભાષા ટ્વિટર હેન્ડલ પર અપલોડ કરવામાં આવી હતી.
સેશન્સ કોર્ટે કલમ 223CrPC નો ઉલ્લેખ કર્યો અને કહ્યું, “એક જ ગુનાના અને એક જ વ્યવહાર દરમિયાન આરોપી બે શબ્દો ખૂબ જ યોગ્ય અને ચોક્કસ છે. કલમ (a) લાગુ કરવા માટેની પ્રાથમિક શરત એ છે કે વ્યક્તિઓ પર એક જ ગુનાનો અથવા એક જ વ્યવહાર દરમિયાન કરવામાં આવેલા વિવિધ ગુનાઓનો આરોપ હોવો જોઈએ.
“એક જ ગુનો” શબ્દો એક જ ગુનાના કૃત્યનો સંકેત આપે છે. પરીક્ષણ એ છે કે શું બે વ્યક્તિઓ એક જ વ્યવહારમાં રોકાયેલા છે અને તે નક્કી કરવા માટે કે તે બે વ્યક્તિઓના દૃષ્ટિકોણથી હકીકતોને ધ્યાનમાં લેવી જરૂરી છે. જો તેઓ એક સામાન્ય હેતુ દ્વારા એનિમેટેડ હોય, અને તેમની ક્રિયામાં સાતત્ય હોય, તો ચોક્કસપણે જ્યાં સુધી તેઓ સંબંધિત છે ત્યાં સુધી એક જ વ્યવહાર છે “.
કલમ 223 CrPC એ ઉલ્લેખ કરે છે કે કઈ વ્યક્તિઓ પર સંયુક્ત રીતે આરોપ લગાવી શકાય છે અને તેમાં એવા કિસ્સાઓનો સમાવેશ થાય છે જ્યાં સમાન વ્યવહાર દરમિયાન સમાન ગુનાના આરોપી વ્યક્તિઓએ આચર્યા હોય. “
આ કેસના તથ્યોમાં અરજદાર અને આરોપી નં. 2 એક જ રાજકીય પક્ષના પદાધિકારી અને સભ્યો છે અને તેમણે 31 માર્ચ, 2023 ના રોજ ગુજરાત હાઇકોર્ટના આદેશના જવાબમાં અને પછી અનુક્રમે 1/04/2023 અને 02/04/2023 ના રોજ નિવેદન આપીને કાર્યવાહી કરી હતી. તેથી એવું લાગે છે કે તેઓ એક જ વ્યવહારમાં રોકાયેલા હતા અને તે એક સામાન્ય હેતુથી પ્રેરિત છે અને તેમની કાર્યવાહીમાં સાતત્ય છે.
તેઓએ બદનક્ષીભરી ભાષાનો ઉપયોગ કર્યો છે અને પ્રશ્નમાં રહેલા મામલાને આગળ ધપાવવા દરમિયાન વિડિઓ પણ અપલોડ કર્યો છે અને તેથી પ્રથમ દ્રષ્ટિએ Cr.PC ની કલમ 223 ની પેટા કલમ (a) ની જોગવાઈ અરજદારના વર્તમાન કેસના તથ્યો પર લાગુ પડે છે. તેથી, અરજદારના વકીલ વતી કરવામાં આવેલી રજૂઆતો કે Cr.PC ની કલમ: 223 ની જોગવાઈઓ વર્તમાન કેસ તરફ આકર્ષિત નથી તે માન્ય નથી અને તેથી, તેને નકારી કાઢવામાં આવે છે ,” કોર્ટે ઉમેર્યું.
શું છે મામલો?
કથિત રીતે કેજરીવાલે 1 એપ્રિલ, 2023ના રોજ એક પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં આ ટિપ્પણીઓ કરી હતી અને સિંહે 2 એપ્રિલ, 2023ના રોજ આયોજિત બીજી પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં આ ટિપ્પણીઓ કરી હતી. ત્યાર બાદ ગુજરાત યુનિવર્સિટીએ અમદાવાદની મેજિસ્ટ્રેટ કોર્ટમાં તેમની સામે ફોજદારી માનહાનિનો કેસ દાખલ કર્યો હતો, જેના આધારે મેજિસ્ટ્રેટ કોર્ટ દ્વારા તેમને સમન્સ જારી કરવામાં આવ્યા હતા.
ફેબ્રુઆરી 2024 માં હાઇકોર્ટે ગુજરાત યુનિવર્સિટી દ્વારા દાખલ કરાયેલા માનહાનિ કેસમાં મેજિસ્ટ્રેટ કોર્ટ દ્વારા જારી કરાયેલા સમન્સને સમર્થન આપતા સેશન્સ કોર્ટના આદેશને પડકારતી કેજરીવાલ અને સિંહની અરજીઓને ફગાવી દીધી હતી.
ફરિયાદમાં જણાવાયું છે કે ગુજરાત હાઇકોર્ટે 2016માં કેન્દ્રીય માહિતી આયોગ (CIC) ના આદેશને રદ કરીને રદ કર્યા પછી તરત જ આ કથિત નિવેદન આપવામાં આવ્યું હતું , જેમાં ગુજરાત યુનિવર્સિટીને દિલ્હીના મુખ્યમંત્રી અરવિંદ કેજરીવાલને ” નરેન્દ્ર દામોદર મોદીના નામે ડિગ્રીઓ અંગેની માહિતી” પૂરી પાડવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો હતો.
