કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલય (MHA) એ જણાવ્યું હતું કે 2027 ની વસ્તી ગણતરીનો પ્રથમ તબક્કો 1 એપ્રિલથી 30 સપ્ટેમ્બર દરમિયાન હાથ ધરવામાં આવશે. તે ઘરની યાદી અને ઘરગથ્થુ માહિતી સંગ્રહથી શરૂ થશે. દરેક રાજ્ય અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ 30 દિવસની અંદર આ કાર્ય પૂર્ણ કરશે.
MHA એ બુધવારે એક સૂચના જારી કરીને જણાવ્યું હતું કે 1 એપ્રિલથી દેશભરના તમામ ઘરગથ્થુઓ અને પરિવારોની યાદી તૈયાર કરવામાં આવશે. વસ્તી ગણતરી માટે મજબૂત તૈયારી સુનિશ્ચિત કરવા માટે અન્ય કુટુંબ માહિતી પણ એકત્રિત કરવામાં આવશે.
સરકારે એમ પણ જણાવ્યું હતું કે લોકોને ઘરગથ્થુ યાદી શરૂ થવાના 15 દિવસ પહેલા માહિતી સ્વ-ગણતરી કરવાનો વિકલ્પ આપવામાં આવશે. વસ્તી ગણતરી મૂળ 2021 માં હાથ ધરવામાં આવનાર હતી પરંતુ કોવિડ-19 રોગચાળાને કારણે મુલતવી રાખવામાં આવી હતી અને હવે 2027 માં પૂર્ણ થશે.
સરકારે જણાવ્યું હતું કે આ વર્ષની વસ્તી ગણતરી સંપૂર્ણપણે ડિજિટલ હશે. લગભગ ૩૦ લાખ કર્મચારીઓ મોબાઇલ એપ્સ દ્વારા માહિતી એકત્રિત કરશે. મોબાઇલ એપ, પોર્ટલ અને રીઅલ-ટાઇમ ડેટા ટ્રાન્સફર વસ્તી ગણતરીને મોટાભાગે પેપરલેસ બનાવશે.
આ એપ્લિકેશનો એન્ડ્રોઇડ અને iOS બંને પર કામ કરશે. જાતિ સંબંધિત ડેટા ડિજિટલ રીતે પણ એકત્રિત કરવામાં આવશે. સ્વતંત્રતા પછી આ પહેલી વાર છે કે વસ્તી ગણતરીમાં જાતિ ગણતરીનો સમાવેશ કરવામાં આવશે. અગાઉ ૧૯૩૧ સુધી બ્રિટિશ શાસન દરમિયાન જાતિ આધારિત વસ્તી ગણતરીઓ કરવામાં આવતી હતી.
આ નિર્ણય એપ્રિલમાં વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વ હેઠળની કેબિનેટ સમિતિ દ્વારા લેવામાં આવ્યો હતો. ૨૦૧૧ માં છેલ્લી વસ્તી ગણતરી મુજબ ભારતની વસ્તી લગભગ ૧.૨૧ અબજ હતી જેમાંથી આશરે ૫૧.૫% પુરુષો અને ૪૮.૫% સ્ત્રીઓ હતી.
