અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે રશિયા પાસેથી તેલ આયાતમાં ભારતના ઘટાડા અંગે એક નિવેદન બહાર પાડ્યું છે. ટ્રમ્પે કહ્યું કે ભારતે તેમને ખુશ કરવા માટે આ નિર્ણય લીધો છે. ટ્રમ્પે કહ્યું કે તેઓ મને ખુશ કરવા માંગે છે. વડા પ્રધાન મોદી ખૂબ સારા વ્યક્તિ છે. તેઓ જાણતા હતા કે હું ખુશ નથી તેથી મને ખુશ કરવું મહત્વપૂર્ણ છે. અમે વ્યવસાય કરીએ છીએ અને ટેરિફ વધારી શકીએ છીએ.
યુક્રેન યુદ્ધ પછી ભારત રશિયાનું સૌથી મોટું તેલ ખરીદનાર બન્યું. યુએસ અધિકારીઓએ આરોપ લગાવ્યો હતો કે ભારત રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદીને યુક્રેન પર હુમલાઓને ભંડોળ પૂરું પાડી રહ્યું છે. ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે આ માટે ભારત પર 25% ટેરિફ પણ લાદ્યો હતો. યુએસ સેનેટર લિન્ડસે ગ્રેહામે કહ્યું કે તેઓ લગભગ એક મહિના પહેલા ભારતીય રાજદૂત વિનય મોહન ક્વાત્રાના ઘરે ગયા હતા. તે બેઠક દરમિયાન ચર્ચાનો મુખ્ય વિષય ભારત દ્વારા રશિયન તેલની ખરીદી ઘટાડવાનો હતો.
તેમણે જણાવ્યું હતું કે ભારતીય રાજદૂતે તેમને રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પને સંદેશ આપવા કહ્યું હતું કે ભારત પર લાદવામાં આવેલ વધારાના 25 ટકા ટેરિફ હટાવવામાં આવે. લિન્ડસે ગ્રેહામના મતે ભારત હવે રશિયા પાસેથી પહેલા કરતા નોંધપાત્ર રીતે ઓછું તેલ ખરીદી રહ્યું છે. આ મુદ્દો વાટાઘાટોમાં મુખ્ય રીતે ઉઠાવવામાં આવ્યો હતો.
ભારતે 2021 પછી પહેલી વાર રશિયા પાસેથી ક્રૂડ ઓઇલની આયાત ઘટાડી છે. રોઇટર્સના અહેવાલ મુજબ ભારતની રશિયન તેલની આયાત જે નવેમ્બરમાં લગભગ 1.77 મિલિયન બેરલ પ્રતિ દિવસ હતી, તે ડિસેમ્બરમાં ઘટીને લગભગ 1.2 મિલિયન બેરલ પ્રતિ દિવસ થઈ ગઈ છે. આગામી મહિનાઓમાં આ આંકડો દરરોજ 1 મિલિયન બેરલથી નીચે આવી શકે છે.
જાન્યુઆરીના આંકડા ભારતની રશિયન તેલની આયાતમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો દર્શાવે છે. 21 નવેમ્બરથી બે મોટી રશિયન તેલ કંપનીઓ, રોઝનેફ્ટ અને લુકોઇલ પર યુએસ પ્રતિબંધો લાદવામાં આવ્યા છે. આ પછી રશિયાથી ભારતની તેલની આયાતમાં ઘટાડો થવા લાગ્યો છે. યુક્રેન યુદ્ધ પછી રશિયાએ પ્રતિ બેરલ $20-25 ના ડિસ્કાઉન્ટ પર ક્રૂડ ઓઇલ વેચવાનું શરૂ કર્યું. તે સમયે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલની કિંમત $130 પ્રતિ બેરલ હતી જેના કારણે ભારત માટે આ ડિસ્કાઉન્ટ પોસાય તેમ હતું.
જોકે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલનો ભાવ હવે ઘટીને $63 પ્રતિ બેરલ થઈ ગયો છે. રશિયાએ પણ તેની ડિસ્કાઉન્ટ ઘટાડીને $1.5-2 પ્રતિ બેરલ કરી દીધું છે. આટલા ઓછા ડિસ્કાઉન્ટ સાથે ભારતને હવે પહેલા જેવો ફાયદો મળતો નથી. વધુમાં રશિયાથી તેલ લાવવા માટે શિપિંગ અને વીમા ખર્ચ પણ વધારે છે.
આ કારણોસર ભારત હવે ફરીથી સાઉદી અરેબિયા, યુએઈ અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ જેવા સ્થિર અને વિશ્વસનીય સપ્લાયર્સ પાસેથી તેલ ખરીદી રહ્યું છે કારણ કે ભાવ તફાવત હવે પહેલા જેટલો નોંધપાત્ર નથી.
