મિડલ ઈસ્ટમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધ અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ થવાથી વૈશ્વિક ઉર્જા પુરવઠા પર ગંભીર અસર પડી રહી છે. આ પરિસ્થિતિએ ભારત માટે ચિંતા વધારી છે, કારણ કે દેશનો મોટો ભાગ તેલ અને ગેસ માટે આયાત પર આધાર રાખે છે. જોકે, આ કટોકટી વચ્ચે, રશિયા તરફથી ભારત માટે નોંધપાત્ર રાહતના સમાચાર આવ્યા છે. રશિયાના પ્રથમ નાયબ વડા પ્રધાન ડેનિસ મન્ટુરોવની ભારત મુલાકાત દરમિયાન, મોસ્કોએ ભારતને વધુ તેલ અને LNG (લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસ) સપ્લાય કરવાની તૈયારી દર્શાવી હતી. આ ઓફર ભારત માટે એવા સમયે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે જ્યારે વૈશ્વિક પુરવઠા શૃંખલાઓ વિક્ષેપોનો સામનો કરી રહી છે.
આ મુલાકાત દરમિયાન, વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને વિદેશ પ્રધાન એસ. જયશંકર વચ્ચે ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠક યોજાઈ હતી. ઊર્જા, ખાતરો, વેપાર, કનેક્ટિવિટી અને ઔદ્યોગિક સહયોગ જેવા મુદ્દાઓ પર વિગતવાર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. તેલ અને ગેસ પુરવઠાને વિશેષ પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી હતી. પીએમ મોદીએ આ સહયોગને “બંને માટે ફાયદાકારક” ગણાવ્યો હતો, જ્યારે જયશંકરે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે ઊર્જા સુરક્ષા આ સમયે ભારતની સૌથી મોટી ચિંતા છે. રશિયન દૂતાવાસ અનુસાર, તેની કંપનીઓ ભારતની વધતી માંગને પહોંચી વળવા માટે સંપૂર્ણ ક્ષમતા ધરાવે છે. મન્તુરોવે જણાવ્યું હતું કે રશિયાએ 2025 સુધીમાં ભારતને ખાતર પુરવઠો આશરે 40% વધાર્યો છે અને ભવિષ્યમાં વધુ પુરવઠો પૂરો પાડવા માટે તૈયાર છે. આ સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે રશિયા માત્ર ઉર્જા ક્ષેત્રે જ નહીં પરંતુ કૃષિ ક્ષેત્રમાં પણ ભારત માટે મુખ્ય ભાગીદાર બની રહ્યું છે.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં વધતા તણાવ સાથે, ઘણા દેશો તેલ પુરવઠાની મુશ્કેલીઓનો સામનો કરી રહ્યા છે. આ સંદર્ભમાં, રશિયાની ઓફર વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે. ભારત પહેલાથી જ રશિયા પાસેથી ડિસ્કાઉન્ટ દરે તેલ ખરીદે છે, અને આ વધેલો પુરવઠો ભારતની ઉર્જા ચિંતાઓને નોંધપાત્ર રીતે દૂર કરી શકે છે. બેઠકમાં માત્ર તેલ અને ગેસ જ નહીં, પરંતુ પરમાણુ ઉર્જા અને ઔદ્યોગિક સહયોગની પણ ચર્ચા થઈ હતી. ખાસ કરીને, એ નોંધવામાં આવ્યું હતું કે કુડનકુલમ પરમાણુ પ્રોજેક્ટ પર કામ આગળ વધી રહ્યું છે. વધુમાં, ટેકનોલોજી, અવકાશ અને શિક્ષણ ક્ષેત્રે સહયોગ વધારવાની શક્યતાઓ પર પણ ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.
જોકે, આ સમગ્ર પરિસ્થિતિ ભારત માટે એક મહત્વપૂર્ણ પડકાર પણ ઉભી કરે છે. એક તરફ, તેને સસ્તા અને વિશ્વસનીય ઉર્જા સ્ત્રોતોની જરૂર છે, જ્યારે બીજી તરફ, પશ્ચિમી દેશો સાથેના તેના સંબંધોમાં સંતુલન જાળવવું પણ જરૂરી છે, વર્તમાન કટોકટીમાં ભારત માટે ઉર્જા સુરક્ષા એક મુખ્ય મુદ્દો બની ગયો છે. એકંદરે, રશિયા તરફથી આ ઓફર ભારત માટે મોટી રાહત સાબિત થઈ શકે છે. જો આ પુરવઠો ખરેખર વધે છે, તો દેશની તેલ કટોકટી નોંધપાત્ર રીતે ઓછી થઈ શકે છે, અને ભારત વૈશ્વિક ઉથલપાથલ વચ્ચે તેની ઊર્જા સુરક્ષાને મજબૂત બનાવવામાં સક્ષમ બનશે.
