World

અમેરિકા-ઇઝરાયલ હુમલા પછી પણ મુસ્લિમ દેશો ઈરાનથી કેમ રહ્યા દૂર? વિગતવાર સમજીએ

અમેરિકા અને ઇઝરાયલના સંયુક્ત હુમલા બાદ મધ્ય પૂર્વમાં ભારે રાજકીય અને લશ્કરી તણાવ ઉભો થયો છે. આ હુમલામાં ઈરાનના સુપ્રીમ લીડર અયાતુલ્લાહ અલી ખામેનીના મૃત્યુ પછી ઈરાને પ્રતિકારરૂપે વિવિધ દેશોમાં અમેરિકી લશ્કરી ઠેકાણાઓને નિશાન બનાવ્યા હતા. છતાં મધ્ય પૂર્વના અંદાજે 16 મુસ્લિમ દેશોએ ખુલ્લેઆમ ઈરાનને ટેકો આપ્યો નથી. પ્રશ્ન ઉદ્ભવે છે કે મુસ્લિમ એકતા હોવા છતાં આ દેશો ઈરાનથી દૂર કેમ રહ્યા? સૌથી મહત્વનું કારણ છે શિયા-સુન્ની ધાર્મિક વિભાજન. મુસ્લિમ વિશ્વમાં લગભગ 85થી 90 ટકા સુન્ની છે, જ્યારે આશરે 10 ટકા શિયા છે. ઈરાન પોતાને શિયા નેતૃત્વનું કેન્દ્ર માને છે, જ્યારે સાઉદી અરેબિયા જેવા દેશો સુન્ની વિશ્વના નેતૃત્વનો દાવો કરે છે. બંને દેશો વચ્ચે લાંબા સમયથી પ્રાદેશિક પ્રભુત્વ માટે હરીફાઈ ચાલી રહી છે. સાઉદી અરેબિયાને ભય છે કે ઈરાન મધ્ય પૂર્વમાં પોતાની અસર વધારી શકે છે.

બીજું મહત્વપૂર્ણ કારણ છે ઈરાન પર લાગતા આરોપો. ઈરાન પર હિઝબુલ્લાહ, હમાસ અને હૂતી આંદોલન જેવા સશસ્ત્ર સંગઠનોને ટેકો આપવાનો આરોપ છે. ઘણા સુન્ની દેશો માને છે કે આ સંગઠનો પ્રદેશમાં અરાજકતા ફેલાવે છે. પરિણામે, તેઓ ઈરાનને ખુલ્લેઆમ સમર્થન આપવા માટે તૈયારી દાખવતા નથી. મધ્ય પૂર્વમાં ઘણા દેશો પહેલેથી જ પ્રોક્સી યુદ્ધો અને આંતરિક ગૃહયુદ્ધોથી ઝઝૂમી રહ્યા છે. તુર્કી, જોર્ડન, બહેરીન અને લેબનોન જેવા દેશો માટે પોતાનો આંતરિક સ્થિરતા જાળવવી પ્રથમ પ્રાથમિકતા છે. તેઓ કોઈ મોટા પ્રાદેશિક યુદ્ધમાં ખુલ્લેઆમ પક્ષ લેવા માંગતા નથી. મુસ્લિમ વર્લ્ડ લીગે ઈરાન દ્વારા આરબ દેશો પર કરાયેલા હુમલાઓની નિંદા કરી છે અને તેને ક્ષેત્રની શાંતિ માટે ખતરો ગણાવ્યો છે. આ દર્શાવે છે કે મુસ્લિમ દેશો ઈઝરાયલ-અમેરિકા હુમલાની ટીકા કરે છે, પરંતુ ઈરાનની કાર્યવાહીનો પણ સમર્થન નથી કરતા.

આ ઉપરાંત, ઘણા દેશોના અમેરિકા સાથે આર્થિક અને રણનીતિક સંબંધો છે. ગલ્ફ દેશો સુરક્ષા અને વેપાર માટે અમેરિકા પર નિર્ભર છે. તેથી તેઓ ઈરાનના સમર્થનમાં ખુલ્લો મોરચો ખોલવા તૈયાર નથી. એકંદરે જોવામાં આવે તો ધાર્મિક મતભેદ, પ્રાદેશિક હરીફાઈ, આતંકવાદી જૂથો સાથેના સંબંધોના આરોપો અને વૈશ્વિક રાજકીય સંતુલન જાળવવાની જરૂરિયાત, આ તમામ કારણોને કારણે ઈરાનને મુસ્લિમ વિશ્વમાંથી વ્યાપક અને ખુલ્લો ટેકો મળ્યો નથી. પરિણામે, વર્તમાન સંઘર્ષમાં ઈરાન ઘણાં અંશે એકલું દેખાઈ રહ્યું છે.

Most Popular

To Top