‘શું ઓબામાએ ઈરાનને 1.7 બિલિયન ડોલર રોકડા આપ્યા હતા?’ જૂના વિવાદોએ ફરી પકડ્યું જોર
અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ફરી એકવાર ઈરાન અને પૂર્વ ઓબામા વહીવટીતંત્ર પર આકરા પ્રહારો કર્યા છે. પોતાના તાજેતરના સંબોધનમાં ટ્રમ્પે એક જૂના અને વિવાદાસ્પદ મુદ્દાને ફરી જીવંત કર્યો છે, જેમાં તેમણે દાવો કર્યો હતો કે બરાક ઓબામાએ ઈરાનને 1.7 બિલિયન ડોલર (અંદાજે ₹14,000 કરોડથી વધુ) રોકડમાં આપ્યા હતા. ટ્રમ્પના આ નિવેદને અમેરિકી રાજકારણમાં ગરમાવો લાવી દીધો છે.
શું છે 1.7 બિલિયન ડોલરનો આખો વિવાદ?: આ વિવાદ વર્ષ 2016નો છે, જ્યારે ઓબામા વહીવટીતંત્ર દરમિયાન ઈરાન સાથે પરમાણુ કરાર કરવામાં આવ્યો હતો. ટ્રમ્પનો આરોપ છે કે આ કરારના ભાગરૂપે અમેરિકાએ વિમાનો ભરીને રોકડ રકમ તેહરાન મોકલી હતી. જોકે, તત્કાલીન ઓબામા વહીવટીતંત્રએ સ્પષ્ટતા કરી હતી કે આ રકમ કોઈ ભેટ કે લાંચ નહોતી, પરંતુ 1979ના ઈસ્લામિક ક્રાંતિ પહેલાના એક જૂના લશ્કરી કરાર હેઠળ ઈરાનના જ અટકેલા નાણાં હતા, જે વ્યાજ સાથે પરત કરવામાં આવ્યા હતા.
ટ્રમ્પનો દાવો: ‘આતંકવાદને પ્રોત્સાહન મળ્યું’ : પોતાના ભાષણ દરમિયાન ટ્રમ્પે આક્ષેપ કર્યો હતો કે અમેરિકા દ્વારા આપવામાં આવેલી આ જંગી રોકડ રકમનો ઉપયોગ ઈરાને આતંકવાદી પ્રવૃત્તિઓને ફંડ આપવા અને મધ્ય પૂર્વમાં અસ્થિરતા ફેલાવવા માટે કર્યો હતો. તેમણે વર્તમાન બિડેન-હેરિસ સરકાર પર પણ નિશાન સાધતા કહ્યું કે, લોકશાહી પક્ષની નરમ નીતિઓને કારણે ઈરાન ફરીથી મજબૂત થઈ રહ્યું છે અને ઈઝરાયેલ માટે ખતરો બની રહ્યું છે.
ફેક્ટ ચેક અને વિરોધ : રાજકીય વિશ્લેષકોનું કહેવું છે કે ટ્રમ્પ આ મુદ્દાનો ઉપયોગ આગામી ચૂંટણીમાં રાષ્ટ્રવાદ અને સુરક્ષાના નામે મતદારોને આકર્ષવા માટે કરી રહ્યા છે. રિપબ્લિકન પાર્ટીના સમર્થકો આને સત્ય માને છે, જ્યારે ડેમોક્રેટ્સ તેને ભ્રામક પ્રચાર ગણાવે છે. હકીકત એ છે કે આ રકમ પેલેટ પર રોકડમાં મોકલવામાં આવી હતી કારણ કે તે સમયે ઈરાન પર બેંકિંગ પ્રતિબંધો હતા, જેના કારણે વાયર ટ્રાન્સફર શક્ય નહોતું. ટ્રમ્પના આ આક્રમક તેવર બતાવે છે કે જો તેઓ ફરીથી સત્તામાં આવશે, તો ઈરાન પ્રત્યે અમેરિકાનું વલણ અત્યંત કડક રહેશે. ઈરાન પરના આ ગંભીર આરોપો આગામી દિવસોમાં આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે નવા રાજદ્વારી તણાવને જન્મ આપી શકે છે.
