નવી દિલ્હીઃ એપ્રિલ 2026માં કાર્યકાળ પૂર્ણ કરનારા સભ્યોની જગ્યાઓ ભરવા માટે રાજ્યસભાની ચૂંટણીનો કાર્યક્રમ સત્તાવાર રીતે જાહેર કરવામાં આવ્યો છે. આ વખતે દેશના કુલ 10 રાજ્યોની 37 બેઠકો પર ચૂંટણી યોજાશે, જેના કારણે રાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં નવી ચહલપહલ શરૂ થઈ ગઈ છે. રાજ્યસભા સંસદનું ઉચ્ચ સદન હોવાથી અહીંના આંકડાકીય સમીકરણો કેન્દ્રની રાજકીય વ્યૂહરચનામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.
આ ચૂંટણીમાં મહારાષ્ટ્ર, તામિલનાડુ, પશ્ચિમ બંગાળ, બિહાર અને આસામ જેવા રાજકીય રીતે મહત્વના રાજ્યોનો સમાવેશ થાય છે. આ રાજ્યોમાં વિવિધ પક્ષોની વિધાનસભામાં રહેલી સંખ્યાબળની સ્થિતિને આધારે પરિણામો નક્કી થશે, જેના કારણે ચૂંટણી પહેલાં જ રાજકીય ગણિત શરૂ થઈ ગયું છે. જાહેર કરાયેલા સમયપત્રક મુજબ 26 ફેબ્રુઆરી, 2026ના રોજ ચૂંટણીનું જાહેરનામું બહાર પડશે. ત્યારબાદ ઉમેદવારી પત્રો દાખલ કરવાની પ્રક્રિયા શરૂ થશે. ઉમેદવારી ફોર્મની ચકાસણી અને નામ પાછું ખેંચવાની પ્રક્રિયા પણ નક્કી કરેલી તારીખો અનુસાર પૂર્ણ થશે. તમામ 37 બેઠકો માટે 16 માર્ચ, 2026ના રોજ મતદાન યોજાશે. મહત્વની બાબત એ છે કે મતદાન પૂર્ણ થયા બાદ એ જ દિવસે મતોની ગણતરી હાથ ધરાશે અને પરિણામો જાહેર કરવામાં આવશે.
આ ચૂંટણી ઓડિશા, છત્તીસગઢ, હરિયાણા, તેલંગાણા અને હિમાચલ પ્રદેશમાં પણ યોજાશે. આ રાજ્યોમાં સત્તાધારી અને વિરોધ પક્ષો વચ્ચેની સ્પર્ધા ખાસ ધ્યાન ખેંચે તેવી રહેશે. રાજ્યસભાની ચૂંટણી સીધી જનતા દ્વારા નહીં પરંતુ સંબંધિત રાજ્ય વિધાનસભાના ચૂંટાયેલા સભ્યો દ્વારા અનુપાતીય પ્રતિનિધિત્વ પદ્ધતિથી થાય છે. તેથી વિધાનસભામાં પક્ષોની સંખ્યાબળની સ્થિતિ નિર્ણાયક બને છે. કેટલાક રાજ્યોમાં સ્પષ્ટ બહુમતી ધરાવતા પક્ષોને લાભ મળી શકે છે, જ્યારે કેટલીક જગ્યાએ ક્રોસ-વોટિંગ અથવા રાજકીય ગઠબંધનો મહત્વની ભૂમિકા ભજવી શકે છે.
ચૂંટણીની જાહેરાત સાથે જ તમામ રાજકીય પક્ષોએ પોતાના ઉમેદવારોની પસંદગી, ગઠબંધનો અને વ્યૂહરચનાને અંતિમ સ્વરૂપ આપવા મથામણ શરૂ કરી છે. આગામી અઠવાડિયાઓમાં વિવિધ રાજ્યોમાં બેઠકો, ચર્ચાઓ અને રાજકીય હલચલ તેજ બનવાની શક્યતા છે. રાજ્યસભાના આ 37 બેઠકોના પરિણામો રાષ્ટ્રીય રાજકારણના શક્તિસંતુલન પર અસરકારક સાબિત થઈ શકે છે.
આગામી રાજ્યસભા ચૂંટણીમાં કેટલાક જાણીતા રાજકીય ચહેરાઓનો કાર્યકાળ પૂર્ણ થવા જઈ રહ્યો છે. જેમાં શરદ પવાર, રામદાસ આઠવલે, કનિમોઝી, તિરુચી શિવા અને રાજ્યસભાના ઉપાધ્યક્ષ હરિવંશ જેવા નામ સામેલ છે. તેમની બેઠકો માટે નવી ચૂંટણી યોજાવાની હોવાથી રાજકીય ચર્ચાઓ તેજ બની છે.
રાજ્યસભા ચૂંટણીનો પૂર્ણ કાર્યક્રમ: એક નજરમાં
ચૂંટણી પ્રક્રિયા ફેબ્રુઆરીના અંતિમ સપ્તાહથી શરૂ થઈને માર્ચના મધ્ય સુધી પૂર્ણ થશે. જાહેર કરાયેલા સમયપત્રક અનુસાર
- અધિસૂચના જાહેર થશે: 26 ફેબ્રુઆરી, 2026
- નામકરણ (ઉમેદવારી) કરવાની અંતિમ તારીખ: 5 માર્ચ, 2026
અધિસૂચના બહાર પડતા જ ઉમેદવારો માટે નામાંકન પ્રક્રિયા સત્તાવાર રીતે શરૂ થશે. ત્યારબાદ ઉમેદવારી પત્રોની ચકાસણી અને નામ પાછું ખેંચવાની પ્રક્રિયા નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં પૂર્ણ કરાશે. ચૂંટણી કાર્યક્રમ જાહેર થતાં જ વિવિધ રાજકીય પક્ષોએ સંભવિત ઉમેદવારોના નામોને લઈને ચર્ચા અને વ્યૂહરચના તેજ કરી દીધી છે. કેટલાક રાજ્યોમાં સ્પષ્ટ બહુમતી ધરાવતા પક્ષો માટે જીતનો માર્ગ સરળ બની શકે છે, જ્યારે અન્યત્ર ગઠબંધનો અને ક્રોસ-વોટિંગ મહત્વની ભૂમિકા ભજવી શકે છે. રાજ્યસભાની આ ચૂંટણી માત્ર ખાલી બેઠકો ભરવા પૂરતી નથી, પરંતુ રાષ્ટ્રીય સ્તરે રાજકીય શક્તિસંતુલન માટે પણ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. તેથી ફેબ્રુઆરીના અંતથી માર્ચના મધ્ય સુધી રાજકીય ગતિવિધિઓમાં નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળશે.
