બંને દેશોની માંગણીઓએ વધારી અનિશ્ચિતતા
પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા યુદ્ધ અને તણાવ વચ્ચે અમેરિકા અને ઇરાન વચ્ચે શાંતિ ચર્ચા અંગે મોટી અનિશ્ચિતતા ઉભી થઈ છે. એક તરફ Donald Trumpના નેતૃત્વમાં અમેરિકા ચર્ચા ચાલુ હોવાનો દાવો કરી રહ્યું છે, જ્યારે બીજી તરફ ઇરાને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહી દીધું છે કે કોઈ પણ પ્રકારની સીધી કે પરોક્ષ વાતચીત થઈ નથી. આવી સ્થિતિમાં બંને દેશોની માંગણીઓ સામે આવી છે, જે સમાધાનના માર્ગમાં મોટો અડચણરૂપ બની રહી છે.
અમેરિકાએ ઇરાનને 15 મુદ્દાવાળો શાંતિ પ્રસ્તાવ આપ્યો હોવાની માહિતી મળી રહી છે. આ પ્રસ્તાવમાં એક મહિનાના સીઝફાયર સાથે ચર્ચા શરૂ કરવાની વાત છે. સાથે જ ઇરાનને તેના પરમાણુ કાર્યક્રમને સંપૂર્ણ રીતે બંધ કરવાની, યુરેનિયમ સમૃદ્ધિકરણ રોકવાની અને તેના સ્ટોકને International Atomic Energy Agency (IAEA)ને સોંપવાની માંગ કરવામાં આવી છે. ઉપરાંત નતાન્ઝ, ઇસ્ફહાન અને ફોર્ડો જેવા મહત્વના પરમાણુ કેન્દ્રોને તોડી પાડવા અને આંતરરાષ્ટ્રીય નિરીક્ષણ માટે સંપૂર્ણ ઍક્સેસ આપવાની શરતો પણ સામેલ છે.
અમેરિકા ઈરાનના મિસાઈલ પ્રોગ્રામ પર પણ નિયંત્રણ ઈચ્છે છે, જેમાં મિસાઈલની રેન્જ અને સંખ્યાને મર્યાદિત કરવાનો સમાવેશ થાય છે. ઉપરાંત, ઇરાને તેના પ્રોક્સી જૂથોને સહાયતા બંધ કરવાની અને પ્રાદેશિક સંઘર્ષોમાંથી બહાર નીકળવાની માંગ પણ કરી છે. મહત્વપૂર્ણ રીતે, Strait of Hormuzને ખુલ્લું રાખવાની શરત પણ મુકાઈ છે. આ તમામ માંગણીઓ સ્વીકારવામાં આવે તો અમેરિકા તરફથી પ્રતિબંધોમાં રાહત અને નાગરિક પરમાણુ કાર્યક્રમ માટે સહાય આપવાની વાત કરવામાં આવી છે.
બીજી તરફ, ઇરાને અમેરિકાના પ્રસ્તાવને નકારી કાઢ્યો છે અને પોતાની પાંચ મુખ્ય શરતો રજૂ કરી છે. ઇરાનની માંગ છે કે સૌપ્રથમ તેના પર થતા હુમલા અને હત્યાઓ સંપૂર્ણપણે બંધ કરવામાં આવે. સાથે જ ભવિષ્યમાં ફરી યુદ્ધ ન થાય તેની ખાતરી માટે મજબૂત મિકેનિઝમ બનાવવામાં આવે. ઇરાને યુદ્ધથી થયેલા નુકસાન માટે વળતર અને વળતરની સ્પષ્ટ ગેરંટી પણ માંગેલી છે. તે સિવાય, ઇરાને સમગ્ર પ્રદેશમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધને પૂર્ણ વિરામ આપવા અને તેના સહયોગી જૂથોને પણ તેમાં સામેલ કરવાની શરત મૂકી છે. સૌથી મહત્વપૂર્ણ રીતે, Strait of Hormuz પર પોતાની સંપ્રભુતા માન્ય રાખવાની માંગ પણ ઇરાને કરી છે.
હાલની પરિસ્થિતિમાં બંને દેશોની માંગણીઓ એકબીજાથી બિલકુલ વિપરીત છે. જ્યાં અમેરિકા ઇરાનની સૈન્ય અને પરમાણુ શક્તિઓને મર્યાદિત કરવા માંગે છે, ત્યાં ઇરાન સુરક્ષા, વળતર અને સંપ્રભુતાની ખાતરી ઈચ્છે છે. આવી સ્થિતિમાં ટૂંકા ગાળામાં સમાધાન થવાની સંભાવના ઓછી જણાઈ રહી છે.
