મિડલ ઈસ્ટમાં વધી રહેલા તણાવ વચ્ચે હવે ઈરાન દ્વારા એક મોટો અને વૈશ્વિક સ્તરે અસરકારક નિર્ણય લેવા અંગે ચર્ચાઓ તેજ બની છે. ઈરાન પરમાણુ હથિયારોના નિયંત્રણ માટે બનાવવામાં આવેલી આંતરરાષ્ટ્રીય સંધિ Nuclear Non-Proliferation Treaty (NPT)માંથી બહાર નીકળવા અંગે ગંભીરતાથી વિચારણા કરી રહ્યું છે. આ સંધિ 1968માં કરવામાં આવી હતી અને 1970થી અમલમાં આવી, જેમાં દેશોએ પરમાણુ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ માત્ર શાંતિપૂર્ણ હેતુઓ માટે જ કરવાની પ્રતિબદ્ધતા વ્યક્ત કરી હતી અને પરમાણુ હથિયારોની સ્પર્ધાને રોકવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો. ઈરાન આ સંધિ સાથે 2014માં સત્તાવાર રીતે જોડાયું હતું, પરંતુ હવે અમેરિકા સાથે વધતા તણાવ અને યુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને ઈરાન તેની ભૂમિકા ફરીથી વિચારી રહ્યું છે. ઈરાનની સંસદમાં આ મુદ્દે ટૂંક સમયમાં ચર્ચા થવાની શક્યતા છે, જેમાં સંધિમાંથી બહાર નીકળવાનો નિર્ણય લેવામાં આવી શકે છે. ઈરાનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા Esmail Baghaeiએ આ અંગે સ્પષ્ટ રીતે જણાવ્યું હતું કે આ સંધિમાં જોડાઈ રહેવાનો ઈરાનને કોઈ વાસ્તવિક લાભ મળ્યો નથી.
તેમણે દાવો કર્યો કે ઈરાન પર સતત આંતરરાષ્ટ્રીય દબાણ અને “દાદાગીરી” કરવામાં આવી છે, જ્યારે તેના પરમાણુ મથકો પર હુમલાઓ પણ થયા છે. ઈરાનનો મત છે કે જ્યારે તેને પરમાણુ ઊર્જાનો શાંતિપૂર્ણ ઉપયોગ કરવાની સંપૂર્ણ છૂટ નથી આપવામાં આવતી અને તેના પ્રોજેક્ટ્સને વારંવાર નિશાન બનાવવામાં આવે છે, ત્યારે આ સંધિમાં જોડાયેલા રહેવાનો કોઈ અર્થ રહેતો નથી. તેથી, ઈરાન હવે સ્વતંત્ર રીતે પોતાની પરમાણુ નીતિ આગળ વધારવા માંગે છે. ઈરાને એ પણ સંકેત આપ્યો છે કે જો તે NPTમાંથી બહાર નીકળે છે, તો તે અન્ય એવા દેશો સાથે મળીને નવી સંધિ અથવા ગઠબંધન અંગે વિચાર કરી શકે છે, જેમને પરમાણુ ટેકનોલોજીનો શાંતિપૂર્ણ ઉપયોગ કરવામાં અવરોધોનો સામનો કરવો પડે છે. ઈરાનનો દાવો છે કે તેનો પરમાણુ કાર્યક્રમ હંમેશા શાંતિપૂર્ણ હેતુઓ માટે જ રહ્યો છે અને તેણે ક્યારેય પરમાણુ હથિયારો બનાવવા માટે પ્રયાસ કર્યા નથી.
પરંતુ નિષ્ણાતો આ સંભાવનાને ખૂબ જ ગંભીર રીતે લઈ રહ્યા છે. તેઓ માને છે કે જો ઈરાન ખરેખર NPTમાંથી બહાર નીકળે છે, તો તે વૈશ્વિક સ્તરે પરમાણુ હથિયારોની સ્પર્ધાને વેગ આપી શકે છે. ખાસ કરીને, ઈરાનમાં વધતો યુરેનિયમનો જથ્થો અને 2018 પછી તેના પરમાણુ કાર્યક્રમમાં આવેલી તેજી આ ચિંતાઓને વધુ વજન આપે છે. ઈરાનનો આ સંભવિત નિર્ણય વૈશ્વિક રાજકારણ અને સુરક્ષા માટે મહત્વપૂર્ણ ટર્નિંગ પોઈન્ટ સાબિત થઈ શકે છે. જો આ પગલું લેવામાં આવે, તો તે માત્ર મિડલ ઈસ્ટ જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર વિશ્વ માટે નવી ચિંતાઓ ઊભી કરી શકે છે.
