કલ્પક્કમ રિએક્ટરે હાંસલ કરી ‘ક્રિટિકલિટી’ PM મોદીનું મોટુ નિવેદન
ભારતના પરમાણુ ઊર્જા ક્ષેત્રમાં એક મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધિ નોંધાઈ છે. તમિલનાડુના કલ્પક્કમ સ્થિત પ્રોટોટાઇપ ફાસ્ટ બ્રીડર રિએક્ટર (PFBR) એ સફળતાપૂર્વક ‘ક્રિટિકલિટી’ હાંસલ કરી છે, જે દેશ માટે વૈજ્ઞાનિક અને વ્યૂહાત્મક રીતે ઐતિહાસિક માનવામાં આવી રહી છે. આ સિદ્ધિ સાથે ભારત વિશ્વના ગણતરીના એવા દેશોમાં સામેલ થયું છે, જેમણે ફાસ્ટ બ્રીડર ટેક્નોલોજીમાં પ્રગતિ કરી છે.
‘ક્રિટિકલિટી’ એટલે પરમાણુ રિએક્ટરમાં નિયંત્રિત રીતે ચેઇન રિએક્શન શરૂ થવાનું તબક્કું, જ્યાંથી ઊર્જા ઉત્પન્ન કરવાની પ્રક્રિયા શરૂ થાય છે. આ તબક્કો કોઈપણ પરમાણુ પ્રોજેક્ટ માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ ગણાય છે, કારણ કે તે રિએક્ટરની કાર્યક્ષમતાનો પ્રથમ મોટા પાયે પુરાવો હોય છે. આ પ્રોજેક્ટનું સંચાલન ભારતની અગ્રણી પરમાણુ સંસ્થા દ્વારા કરવામાં આવી રહ્યું છે અને તે ભારતના ત્રણ-ચરણ પરમાણુ ઊર્જા કાર્યક્રમનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે.
ફાસ્ટ બ્રીડર રિએક્ટર ખાસ કરીને યુરેનિયમના સીમિત સ્રોતને વધુ કાર્યક્ષમ રીતે ઉપયોગમાં લેવા અને થોરિયમ આધારિત ઊર્જા ઉત્પાદન તરફ આગળ વધવા માટે રચાયેલ છે. ભારત પાસે વિશ્વના સૌથી મોટા થોરિયમ ભંડાર છે, જેને ધ્યાનમાં રાખીને આ પ્રોજેક્ટનું વિશેષ મહત્વ છે.
પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ આ સિદ્ધિને ભારત માટે “નિર્ણાયક પગલું” ગણાવ્યું છે. તેમણે વૈજ્ઞાનિકોને અભિનંદન આપતા જણાવ્યું હતું કે આ સફળતા ભારતને ઊર્જા સ્વાવલંબન તરફ આગળ ધપાવશે અને ભવિષ્યમાં સ્વચ્છ અને ટકાઉ ઊર્જા ઉપલબ્ધ કરાવવામાં મદદરૂપ થશે.
વિશેષજ્ઞો માને છે કે PFBRની સફળતા ભારતને ઊર્જા ક્ષેત્રે આત્મનિર્ભર બનાવવામાં માઇલસ્ટોન સાબિત થશે. સાથે જ તે દેશના કાર્બન ઉત્સર્જન ઘટાડવાના લક્ષ્યાંકોને હાંસલ કરવામાં પણ મદદ કરશે. આ સિદ્ધિ ભારતના વૈજ્ઞાનિકો અને ઈજનેરોની મહેનતનું પરિણામ છે, જે દેશને વૈશ્વિક પરમાણુ શક્તિઓની શ્રેણીમાં વધુ મજબૂત સ્થાન અપાવશે. હવે આગામી તબક્કામાં રિએક્ટરને સંપૂર્ણ ક્ષમતા સાથે કાર્યરત કરવા માટેની પ્રક્રિયા હાથ ધરાશે.
