ભારતે વૈશ્વિક ટેકનોલોજી ક્ષેત્રમાં એક મોટું વ્યૂહાત્મક પગલું ભર્યું છે. 20 ફેબ્રુઆરી 2026ના રોજ અમેરિકાની આગેવાની હેઠળ રચાયેલા ‘પેક્સ સિલિકા એલાયન્સ’માં ભારત સત્તાવાર રીતે જોડાયું છે. અમેરિકાના રાજદૂત સર્જિયો ગોર અને કેન્દ્રીય મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવની હાજરીમાં બંને દેશો વચ્ચે આ મહત્વપૂર્ણ કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા. આ ગઠબંધનનો મુખ્ય હેતુ સેમિકન્ડક્ટર (ચિપ્સ), આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ અને મહત્વપૂર્ણ ખનિજોની વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇનને વધુ વિશ્વસનીય અને સુરક્ષિત બનાવવાનો છે. અમેરિકાએ ડિસેમ્બર 2025માં આ પહેલની શરૂઆત કરી હતી.
ભારતને તાજેતરમાં આ ગઠબંધનમાં જોડાવા માટે સત્તાવાર આમંત્રણ મળ્યું હતું, જેને દેશ માટે એક મહત્વપૂર્ણ વ્યૂહાત્મક તક તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે. ખાસ કરીને ભારતના સેમિકન્ડક્ટર મિશન અને AI ક્ષેત્ર માટે આ વિકાસ નવી દિશા આપનાર માનવામાં આવે છે. કેન્દ્ર સરકારે પહેલેથી જ ચિપ ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવા અનેક નીતિઓ અમલમાં મૂકી છે અને સ્થાનિક ઉત્પાદન ક્ષમતા મજબૂત કરવાની દિશામાં પ્રયાસો વધાર્યા છે. હવે પેક્સ સિલિકા એલાયન્સમાં જોડાવાથી ભારતને વૈશ્વિક સ્તરે ટેકનિકલ સહયોગ, રોકાણ, સંયુક્ત સંશોધન અને મજબૂત સપ્લાય નેટવર્ક સાથે જોડાવાનો લાભ મળશે. આથી દેશમાં ચિપ ડિઝાઇન અને ઉત્પાદન ક્ષેત્રે વૃદ્ધિ થશે અને AI આધારિત સ્ટાર્ટઅપ્સને પણ નવી ગતિ મળશે.
‘પેક્સ સિલિકા’ નામ પોતે જ તેની દિશા દર્શાવે છે. ‘પેક્સ’નો અર્થ શાંતિ અને સ્થિરતા છે, જ્યારે ‘સિલિકા’ સિલિકોન તરફ સંકેત કરે છે, જે આધુનિક ચિપ્સ માટે આવશ્યક છે. કોરોના મહામારી અને વૈશ્વિક રાજકીય તણાવ પછી વિશ્વે સમજ્યું કે ટેકનોલોજી સપ્લાય ચેઇન થોડા દેશો પર અતિનિર્ભર બની ગઈ છે. આ ગઠબંધનનો ઉદ્દેશ સહયોગ આધારિત અને વિશ્વસનીય વૈશ્વિક નેટવર્ક ઉભું કરીને તે નિર્ભરતા ઘટાડવાનો છે.જોકે સત્તાવાર રીતે ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો નથી, નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ પહેલ ચીનના ટેકનોલોજીકલ પ્રભાવને સંતુલિત કરવાની દિશામાં પણ મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. ચીન લાંબા સમયથી સેમિકન્ડક્ટર અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ સપ્લાય ચેઇનમાં અગત્યની ભૂમિકા ભજવી રહ્યું છે. આવા સમયમાં ભારતને એક મજબૂત વિકલ્પ તરીકે આગળ લાવવાનો પ્રયાસ પણ આ પહેલ પાછળ રહેલો હોવાનું માનવામાં આવે છે.
