ગુજરાતમાં સમાન નાગરિક સંહિતા (UCC) લાગુ કરવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પગલું લેવામાં આવ્યું છે. રાજ્ય કેબિનેટે UCC બિલના ડ્રાફ્ટને મંજૂરી આપી દીધી છે, જે હવે વિધાનસભામાં રજૂ થવાનું છે. આ કાયદાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય તમામ ધર્મ અને સમુદાય માટે લગ્ન, છૂટાછેડા અને વારસાની બાબતોમાં સમાન નિયમો લાવવાનો છે. નવા ડ્રાફ્ટ મુજબ, રાજ્યમાં લગ્નની નોંધણી ફરજિયાત બનાવવામાં આવશે. જો કે નોંધણી ન હોવા છતાં લગ્ન અમાન્ય ગણાશે નહીં, પરંતુ સમયસર નોંધણી ન કરાવનારને દંડનો સામનો કરવો પડી શકે છે. આ પગલાથી લગ્ન સંબંધિત વિવાદોમાં પારદર્શિતા વધશે.
છૂટાછેડા સંબંધિત નિયમોમાં પણ મહત્વપૂર્ણ ફેરફાર કરવામાં આવ્યા છે. નવા નિયમો મુજબ, લગ્નના એક વર્ષ સુધી કોઈપણ પક્ષ છૂટાછેડા માટે અરજી કરી શકશે નહીં. સાથે જ પરસ્પર સંમતિથી અલગ થવાની પ્રક્રિયા સરળ બનાવવામાં આવી છે. બાળકોની કસ્ટડી અને ભરણપોષણ બાબતે સંતુલિત અને માનવીય અભિગમ અપનાવવામાં આવ્યો છે, જેથી બાળકોના હિતોનું રક્ષણ થાય. લિવ-ઈન રિલેશનશિપ માટે પણ કડક અને સ્પષ્ટ નિયમો બનાવવામાં આવ્યા છે. હવે આવા સંબંધમાં રહેતા યુગલોને સ્થાનિક રજિસ્ટ્રાર પાસે નોંધણી કરાવવી ફરજિયાત રહેશે. લિવ-ઈન સંબંધમાંથી જન્મેલા બાળકોને કાયદેસર માન્યતા આપવામાં આવશે અને તેમને પિતાની મિલકતમાં સમાન હક્ક મળશે. જો કોઈ વ્યક્તિ આ સંબંધ અંગે ખોટી માહિતી આપે અથવા તેને છુપાવે, તો તેની સામે કાનૂની કાર્યવાહી થઈ શકે છે.
વારસા હક્કના ક્ષેત્રમાં આ કાયદો મહત્વપૂર્ણ પરિવર્તન લાવશે. અત્યાર સુધી અલગ-અલગ ધર્મોમાં અલગ નિયમો હતા, પરંતુ હવે પુત્ર અને પુત્રી બંનેને સમાન અધિકાર મળશે. વસિયતનામું બનાવવાની પ્રક્રિયા સરળ બનાવવામાં આવી છે, જેથી ભવિષ્યમાં વિવાદો ટાળી શકાય. સાથે જ, સરકારે સામાજિક વિવિધતાને ધ્યાનમાં રાખીને અનુસૂચિત જનજાતિ (ST) અને કેટલાક વિશિષ્ટ સમુદાયોને આ કાયદાની કેટલીક જોગવાઈઓમાંથી મુક્તિ આપવાની જોગવાઈ રાખી છે. જો આ બિલ વિધાનસભામાં પાસ થાય, તો ઉતરાખંડ પછી ગુજરાત UCC લાગુ કરનાર દેશનું બીજું રાજ્ય બનશે. 25 માર્ચે આ મુદ્દે વિધાનસભામાં ચર્ચા થવાની સંભાવના છે, જે રાજ્યના કાયદાકીય ઈતિહાસમાં મહત્વપૂર્ણ ફેરફાર લાવી શકે છે.
