ઉત્તર પ્રદેશમાં વાહન પ્રદૂષણ પરીક્ષણ (PUC) સંબંધિત નિયમોમાં મહત્વપૂર્ણ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે. પરિવહન વિભાગે નવી વ્યવસ્થા અમલમાં મૂકી છે, જેના અનુસાર હવે પ્રદૂષણ પરીક્ષણ દરમિયાન OTP (વન-ટાઈમ પાસવર્ડ) ફક્ત વાહનના રજિસ્ટર્ડ મોબાઇલ નંબર પર જ મોકલવામાં આવશે. જો વાહન માલિકનો રજિસ્ટર્ડ મોબાઇલ નંબર અપડેટ ન હોય, તો PUC પ્રક્રિયા પૂર્ણ થઈ શકશે નહીં. રાજ્યમાં હાલ 4.8 કરોડથી વધુ વાહનો નોંધાયેલા છે, એટલે આ નિર્ણય લાખો વાહન માલિકોને અસર કરશે. અગાઉ પરીક્ષણ કેન્દ્રના ઓપરેટરો કોઈપણ મોબાઇલ નંબર દાખલ કરીને OTP મેળવી પ્રદૂષણ પરીક્ષણ પૂર્ણ કરી શકતા હતા. કેટલાક કિસ્સાઓમાં ઓપરેટરો પોતાના મોબાઇલ નંબરનો ઉપયોગ કરતા હોવાની પણ ફરિયાદો હતી. નવી સિસ્ટમ હેઠળ આવી ગેરરીતિ પર રોક લાગશે. પરિવહન વિભાગના અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, એક જ રજિસ્ટર્ડ મોબાઇલ નંબરની વ્યવસ્થા લાગુ કરવાથી વાહન માલિકોને ઇ-ચલણ અને અન્ય માહિતી સીધી તેમના મોબાઇલ પર મળશે. આ પગલાંથી પારદર્શિતા વધશે અને નિયમોનો અમલ પણ કડકાઈથી કરાશે. ઇલેક્ટ્રિક વાહનો સિવાય તમામ પ્રકારના વાહનો માટે પ્રદૂષણ પ્રમાણપત્ર ફરજિયાત છે. માન્ય PUC વિના વાહન ચલાવતાં ઝડપાય તો તેઓને રૂપિયા 10,000 સુધીનો દંડ થઈ શકે છે. નાણાકીય વર્ષ 2024-25 દરમિયાન રાજ્યમાં 27 લાખથી વધુ ઇ-ચલણ જારી કરવામાં આવ્યા હતા. તેમાંના અંદાજે 81 ટકા, એટલે કે 22 લાખથી વધુ ચલણ બાકી છે. ઘણા વાહન માલિકો સુધી ચલણની માહિતી પહોંચી નહોતી કારણ કે તેમનો મોબાઇલ નંબર અપડેટ ન હતો. હવે નવી સિસ્ટમથી આ સમસ્યાઓનું સમાધાન થશે.
પ્રદૂષણ પ્રમાણપત્રની માન્યતા
- BS-6 વાહનો (2020 પછી ખરીદેલા) – 1 વર્ષ
- BS-4 વાહનો (2014–2020) – 1 વર્ષ
- BS-3 વાહનો (2014 પહેલા) – 6 મહિના
પ્રદૂષણ તપાસ ફી
- ટુ-વ્હીલર પેટ્રોલ – ₹70
- ફોર-વ્હીલર પેટ્રોલ/CNG – ₹90
- ડીઝલ વાહનો – ₹120
મોબાઇલ નંબર કેવી રીતે અપડેટ કરવો?
વાહન માલિકો parivahan.gov.in પર જઈ ઓનલાઈન સેવાઓ હેઠળ પોતાના રાજ્ય અને RTO પસંદ કરી મોબાઇલ નંબર અપડેટ કરી શકે છે. વાહન નંબર, ચેસિસ અને એન્જિન નંબરના છેલ્લા પાંચ અંક દાખલ કરી આધાર OTPથી ચકાસણી બાદ નવો નંબર નોંધાવી શકાય છે. જરૂર પડે તો સંબંધિત RTO કચેરીમાં જઈને પણ નંબર અપડેટ કરી શકાય છે. પરિવહન વિભાગનો દાવો છે કે નવી વ્યવસ્થા અમલમાં આવતા ગેરરીતિઓ ઘટશે અને વાહન માલિકોને સમયસર અને સીધી માહિતી પ્રાપ્ત થશે.
