પાકિસ્તાનમાં ઇમરાન ખાનની પાર્ટી પાકિસ્તાન તહરીક-એ-ઇન્સાફ (PTI) અને વડાપ્રધાન શહબાઝ શરીફની કેન્દ્ર સરકાર વચ્ચેનો સંઘર્ષ વધુ ઘેરો બન્યો છે. 11 ઓક્ટોબરે ખૈબર પખ્તુનખ્વા પ્રાંતમાં ઇમરજન્સી લાગુ કરવાની જાહેરાત થતાં રાજકીય માહોલ ગરમાયો છે. આ પ્રાંતમાં PTIની ચૂંટાયેલી સરકાર છે. ઇમરજન્સી લાગુ કરવાના નિર્ણયથી પ્રાંતીય વહીવટીતંત્રની સત્તાઓ પર કેન્દ્ર સરકારનો હસ્તક્ષેપ વધવાની શક્યતા છે. જોકે, આ નિર્ણયની કાયદાકીય અસરો અને પ્રાંતીય સરકારની સત્તાઓમાં થયેલા ચોક્કસ ફેરફારો અંગે સ્પષ્ટતા જરૂરી છે. પાકિસ્તાન સરકારે ઇમરજન્સી લાગુ કરવા પાછળ આતંકવાદી હુમલાઓમાં વધારો અને કથળતી કાયદો-વ્યવસ્થાને કારણ ગણાવ્યું છે. વડાપ્રધાન શહબાઝ શરીફના કાર્યાલયના જણાવ્યા મુજબ, પ્રાંતીય સરકાર આતંકવાદનો સામનો કરવામાં પૂરતી સફળ રહી નથી. વડાપ્રધાનની ભલામણ બાદ રાષ્ટ્રપતિ આસિફ અલી ઝરદારીએ ઇમરજન્સી સંબંધિત જાહેરાત પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. આ પહેલાં ફેડરલ કેબિનેટે પણ પ્રસ્તાવને મંજૂરી આપી હતી.
ખૈબર પખ્તુનખ્વાના રાજ્યપાલ ફૈસલ કરીમ કુંડીએ આ નિર્ણયનું સ્વાગત કર્યું છે. તેમણે આશા વ્યક્ત કરી કે ઇમરજન્સીથી પ્રાંતમાં શાંતિ અને વિકાસને વેગ મળશે. તેમણે લોકોને આતંકવાદ સામે સુરક્ષા સંસ્થાઓને સહકાર આપવા અપીલ કરી હતી. સાથે જ કાયદો પોતાના હાથમાં ન લેવા અને હિંસા કે ઉપદ્રવમાં સામેલ લોકો સામે કાયદા મુજબ કાર્યવાહી થવાની ચેતવણી પણ આપી હતી. ઇમરજન્સી લાગુ થતાં પ્રાંતની ચૂંટાયેલી સરકારની સત્તાઓ સ્થગિત થઈ ગઈ છે. આ વ્યવસ્થા હેઠળ રાજ્યપાલને પ્રાંતીય વહીવટની જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે અને 11 સભ્યોની સલાહકાર પરિષદ દ્વારા વહીવટી કામગીરી સંભાળવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. મુખ્યમંત્રી સોહેલ અફરીદી સહિત પ્રાંતીય મંત્રીમંડળના સભ્યોની સત્તાઓ પણ સમાપ્ત થઈ છે. PTIએ આ નિર્ણયને લોકશાહી અને પોતાના ચૂંટણી જનાદેશ પરના હુમલા તરીકે ગણાવ્યો છે.
પાકિસ્તાનની રાજધાની ઇસ્લામાબાદ તરફ કૂચ કરવાની PTIની તૈયારી વચ્ચે આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. ઇમરાન ખાનની મુક્તિની માંગ સાથે મુખ્યમંત્રી સોહેલ અફરીદીના નેતૃત્વમાં વિરોધ કૂચ શરૂ કરવામાં આવી હતી. આ કૂચ લક્કી મરવતથી શરૂ થઈને પ્રાંતના વિવિધ જિલ્લાઓમાંથી પસાર થઈ રહી છે. PTI આ કૂચને ઇસ્લામાબાદ સુધી લઈ જઈને ધરણાં કરવાની યોજના ધરાવે છે. જોકે, કેન્દ્ર સરકારે સુરક્ષાની સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને પ્રદર્શનકારીઓને રાજધાનીમાં પ્રવેશ ન આપવાની ચેતવણી આપી હતી. સોહેલ અફરીદીએ શાંતિપૂર્ણ રીતે વિરોધ ચાલુ રાખવાની વાત કરી હતી. તેમણે લશ્કરી કાર્યવાહીથી પ્રાંતની સમસ્યાઓનું સમાધાન થઈ શકે તેવા અભિગમનો પણ વિરોધ કર્યો હતો. બીજી તરફ, કેન્દ્ર સરકારનું કહેવું છે કે પ્રાંતમાં આતંકવાદી હુમલાઓ વધી રહ્યા છે અને સુરક્ષા વ્યવસ્થાને મજબૂત કરવા માટે અસરકારક પગલાં લેવાની જરૂર છે. આ મુદ્દે બંને પક્ષો વચ્ચે મતભેદ વધુ ઘેરા બન્યા છે.
ઇમરાન ખાનની મુક્તિ ઉપરાંત તેમને યોગ્ય તબીબી સારવાર અને ખાનગી ડોક્ટરો દ્વારા તપાસની મંજૂરી આપવાની પણ PTIની માંગ છે. પાર્ટી ઇચ્છે છે કે ઇમરાન ખાનને પરિવારના સભ્યો અને નજીકના લોકોને મળવાની મંજૂરી આપવામાં આવે. વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન અટકાયત કરાયેલા તેમની બહેનો અને સમર્થકોને મુક્ત કરવાની પણ માંગ કરવામાં આવી છે. સાથે જ, ઇમરાન ખાન સામે ચાલી રહેલા કાનૂની કેસોની સુનાવણીમાં કોઈ હસ્તક્ષેપ ન થાય તેવી માગણી પણ પાર્ટીએ કરી છે.
ઇમરાન ખાન વર્ષ 2023થી રાવલપિંડીની અદિયાલા જેલમાં બંધ છે. તેમની સામે અનેક કેસ નોંધાયેલા છે, જેને ઇમરાન ખાન અને તેમની પાર્ટી રાજકીય રીતે પ્રેરિત ગણાવે છે. PTIના એક કાર્યકર્તાએ જણાવ્યું હતું કે ઇમરાન ખાનને મળવાની મંજૂરી આપવામાં આવે તો વર્તમાન તણાવ ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે. પાર્ટીના નેતાઓએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ધરપકડ કે અન્ય કાર્યવાહીનો ડર રાખ્યા વિના તેઓ પોતાની માંગણીઓ માટે લડત ચાલુ રાખશે. ઇમરજન્સીની જાહેરાત બાદ પેશાવરમાં સુરક્ષા વ્યવસ્થા વધુ કડક કરવામાં આવી છે. અનેક મુખ્ય રસ્તાઓ પર કન્ટેનર મૂકીને અવરજવર રોકવામાં આવી છે. પોલીસ અને સુરક્ષા દળોને દંગા નિયંત્રણનાં સાધનો સાથે તૈનાત કરવામાં આવ્યા છે. કેટલાક રસ્તાઓ પર વાહનોને મર્યાદિત રીતે પસાર થવા દેવામાં આવી રહ્યા છે, જેના કારણે સામાન્ય લોકોને પણ મુશ્કેલી પડી રહી છે.
PTIના પ્રવક્તા ઝુલ્ફીકાર બુખારીએ આ નિર્ણયની ટીકા કરતાં તેને લોકશાહી ઢબે ચૂંટાયેલી સરકારને હટાવવાનો પ્રયાસ ગણાવ્યો છે. તેમના મતે, આ પગલાથી રાજકીય અસ્થિરતા અને હિંસાનું જોખમ વધી શકે છે. બીજી તરફ, કેન્દ્ર સરકાર પ્રાંતમાં આતંકવાદ સામે કાર્યવાહી અને કાયદો-વ્યવસ્થા સુધારવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકી રહી છે. ખૈબર પખ્તુનખ્વામાં ઇમરજન્સી લાગુ થવાથી પાકિસ્તાનની રાજકીય પરિસ્થિતિ વધુ જટિલ બની છે. એક તરફ કેન્દ્ર સરકાર સુરક્ષાની સ્થિતિને નિર્ણયનું કારણ ગણાવી રહી છે, તો બીજી તરફ PTI તેને પોતાના લોકશાહી અધિકારો પરનો હુમલો માને છે. હવે પ્રાંતમાં વહીવટ કેવી રીતે ચાલશે, વિરોધ કૂચનું શું પરિણામ આવશે અને ઇમરાન ખાનની મુક્તિ અંગે સરકાર શું વલણ અપનાવશે તેના પર સૌની નજર છે.