કોરોનાકાળમાં બિહારની ચૂંટણી પક્ષો માટે પડકાર

કોરોનાકાળમાં જ બિહાર વિધાનસભાની ચૂંટણી પૂર્વે રાજકીય પક્ષોમાં ગતિશીલતા શરૂ થઈ ગઈ હશે. કોરોના યુગમાં પણ આ વખતે ચૂંટણી ખૂબ જ અલગ રીતે યોજવામાં આવી રહી છે. રાજકીય પક્ષો પણ તેમના શબ્દોથી સામાન્ય લોકો સુધી પહોંચવામાં વધુ સમય લેશે. તમામ રાજકીય પક્ષો આ બાબતોથી વાકેફ છે. કોરોના યુગમાં ચૂંટણી કેવી હોવી જોઇએ તે અંગે પણ અનેક પ્રકારના પ્રશ્નો ઉભા થયા છે. 26 જૂનના રોજ યોજાયેલી બિહાર વિધાનસભાની ચૂંટણી તૈયારી સભામાં રાજકીય પક્ષોની આ મૂંઝવણ કમિશનની ટીમ સામે આવી હતી.

કોરોનાકાળમાં બિહારની ચૂંટણી પક્ષો માટે પડકાર

વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં રાજ્યમાં કેવી રીતે ચૂંટણીઓ યોજાશે તે અંગે પણ વિવિધ મત છે. ભાજપ એક અથવા બે તબક્કામાં ચૂંટણી ઇચ્છે છે. વિરોધી પક્ષો આ અંગે અભિપ્રાય નથી આપી રહ્યા. રાજ્યમાં છેલ્લે પાંચ તબક્કામાં ચૂંટણી યોજાઇ હતી.

વર્ચુઅલ રેલી ઉપર વિરોધી પક્ષોએ પણ પોતાનો રોષ વ્યક્ત કર્યો છે. તેમનું માનવું છે કે ચૂંટણી પંચે આવી સિસ્ટમ બનાવવી જોઈએ જેમાં સંસાધનોની અછતવાળા પક્ષોને પણ સમાન તકો મળે. રાજકીય પક્ષો પણ તેમના સંબંધિત ગઠબંધનને અંતિમ સ્વરૂપ આપવા અને સીટ ડીલ જેવી બાબતોને વહેલી તકે નિકાલ કરવામાં રોકાયેલા છે. આ પ્રયાસમાં કોંગ્રેસ અને ભાજપના કેન્દ્રિય નેતાઓ આ દિવસોમાં પટણામાં પડાવ લગાવી રહ્યા છે. છતાં વસ્તુઓ સ્થાયી થવાને બદલે ફસાઇ જ રહી છે.

એવા સમયે જ્યારે એનડીએ ગઠબંધન મજબુત થવાના સંકેતો બતાવી રહ્યું હતું, ત્યારે એલજેપી સુપ્રીમો ચિરાગ પાસવાને નવી મુશ્કેલી ઉભી કરી છે. છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી ભાજપ તેમના બદલાતા વલણથી પરેશાન છે.

તેઓ છેલ્લા કેટલાક સમયથી નીતીશ કુમારની સતત પ્રશંસા કરી રહ્યા હતા, પરંતુ છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી તેમની નારાજગી સામે આવવા માંડી છે. દરમિયાન, કોંગ્રેસે એમ કહીને રાજકીય સસ્પેન્સ વધાર્યો છે કે તે ચિરાગને તેની સાથે ગઠબંધનમાં લેવા તૈયાર છે. જો કે, ભાજપને લાગે છે કે ચિરાગ અંતે સંમત થશે અને તેમના માટે વધુ બેઠકો લેવાનું દબાણ બની શકે છે. પરંતુ, સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર આ વખતે ચિરાગ પોતાના માટે ડેપ્યુટી સીએમ પદ પણ માગે છે. નીતીશ અને ભાજપ આ અંગે કોઈ નક્કર વચન આપવાનું ટાળી રહ્યા છે. આ સિવાય એનડીએમાં સીટની વહેંચણી અંગે હજી બધું નક્કી કરવામાં આવ્યું નથી. નીતિશ કુમાર જીતન માંઝીને તેમની કોર્ટમાં પહોંચાડવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. જો તેઓ આવે છે તો મામલો વધુ જટિલ થઈ શકે છે.
એનડીએ ગઠબંધન લડવા માટે વિપક્ષના મહાગઠબંધન મેદાનમાં આવ્યા તે પહેલાં ઘણા નવા સમીકરણો આવવાનું શરૂ થયું છે. કોંગ્રેસે સંકેત આપ્યો છે કે આ વખતે આરજેડી સાથે જોડાણ કરવામાં આવશે તો જ તેને પૂરતી બેઠકો આપવામાં આવશે.

પાર્ટીના નેતાઓ સાથે વાત કરતા રાહુલ ગાંધીએ ગયા અઠવાડિયે એમ પણ કહ્યું હતું કે તેઓ આ વખતે પ્રચાર માટે ઘણો સમય આપશે અને નવા રાજકીય સમીકરણો બનાવવાનું સંકેત પણ આપ્યું છે. બિહારમાં હજી સુધી કોંગ્રેસ પાસે વધારે શક્તિ નથી. જોકે, કોંગ્રેસની અંદર જ મહાગઠબંધનને લઈને બે જૂથો છે.
આ બે જૂથમાંથી એક કહે છે કે આરજેડી સાથે રહેવું ઓછું અને વધુ ખોટમાં રહે છે, જે બિહારના સામાજિક સમીકરણને કારણે છે. આરજેડીના ના કારણે, તેમના ઉપલા અને બિન-યાદવ અને પછાત અને ખૂબ પછાત મતો અલગ થઈ ગયા છે.

વિપક્ષના આ જૂથનો દાવો છે કે જો તેઓ આરજેડીથી જુદા પડે અને નવો વિકલ્પ બનાવશે, તો બાકીના મતોમાં તેમને ખાડો પૂરવાની તક મળી શકે છે. આ માટે તેઓ કોંગ્રેસની પરંપરાગત વોટબેંક ઉચ્ચ જાતિ-દલિત-મુસ્લિમ પર નજર રાખી રહ્યા છે. આ જૂથનું માનવું છે કે જો તેઓ જોરદાર વિકલ્પ આપતા જોવામાં આવે તો મુસ્લિમો સ્વાભાવિક રીતે ભેગા થાય છે, જે રાજ્યના 17 ટકાની નજીક છે.

તે જ સમયે, આરજેડીની અંદર બધું બરાબર નથી. પક્ષને સમજાયું છે કે મુસ્લિમ-યાદવ વોટ બેંક પર આધાર રાખીને હવે તે રાજ્યમાં ચૂંટણી જીતી શકશે નહીં. આ પછી, અન્ય સમુદાયોને જોડવા માટે વિવિધ રીતોનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે. તેજસ્વી યાદવ આરજેડી શાસન દરમિયાન થયેલી ભૂલો બદલ માફી માગે છે.

આ પ્રથમ વખત છે, જ્યારે તેજસ્વી યાદવ સતત તે સમયની ઘટનાઓનો ઉલ્લેખ કરીને લોકોને માફ કરવાનું કહેતા હોય છે. હકીકતમાં, લાલુપ્રસાદ યાદવ અને ત્યારબાદ જેલવાસ બાદ તેમની પત્ની રાબરી દેવી પર બિહારમાં લગભગ દોઢ દાયકા દરમિયાન કાયદો અને વ્યવસ્થા બગડવાનો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો.

તેના પર પણ એક ખાસ જાતિ માટે કામ કરવાનો આરોપ મૂક્યો હતો. આ આક્ષેપો પર જ નીતિશ કુમાર 2005 માં રાજ્યમાં પ્રથમ વખત સત્તા પર આવ્યા હતા. આ આક્ષેપોને કારણે આરજેડીનો આધાર ઓછો થયો છે. પાર્ટીને યાદવ અને મુસ્લિમો સિવાય લગભગ કોઈ મત મળ્યા નહીં. રાજ્યમાં યાદવ અને મુસ્લિમો મળીને લગભગ 28 ટકા મત ધરાવે છે.

આરજેડીએ બીજી જગ્યાએથી પણ અન્ય જ્ઞાતિના મત મેળવવા માટે અનેક વખત પ્રયાસ કર્યા હતા. જો આવું થાય, તો તેની સત્તા પરત શક્ય છે. પરંતુ આ માટે અન્ય જાતિઓને આક્રમક રીતે મનાવવાનો પ્રયાસ થયો ન હતો.
ક્ષમાનું રાજકારણ એ ભૂતકાળમાં રાજકારણનો ટ્રેન્ડ રહ્યો છે, પરંતુ તેની સફળતા નક્કી કરી શકાતી નથી. અરવિંદ કેજરીવાલે દિલ્હી વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં 2015 માં દિલ્હી સરકાર છોડવાના નિર્ણય અંગે માફી માંગતા મત માંગ્યા હતા. પાછળથી એવું કહેવામાં આવ્યું કે કેજરીવાલની માફી માગે છે. જોકે રાહુલ ગાંધીએ વર્ષ 2019 ની સામાન્ય ચૂંટણીમાં યુપીએ -2 ની ભૂલો સ્વીકારી હતી, પરંતુ તેનો તેમને કોઈ ફાયદો મળ્યો નથી.

Related Posts